• Thứ năm 16/08/2018 15:50

30 năm thu hút FDI: Tạo đà cho giai đoạn mới

20/05/2018

Sau hơn 30 năm Việt Nam thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (1987- 2018), ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhìn thấy được những đóng góp tích cực, cũng như hạn chế mà khu vực này mang lại cho nền kinh tế. Song vẫn tin tưởng, thời gian tới, khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sẽ đóng góp nhiều hơn, tích cực hơn vào tăng trưởng kinh tế.  

30 nam thu hut fdi tao da cho giai doan moi
Doanh nghiệp trong nước chú trọng đầu tư công nghệ

Thành phần kinh tế quan trọng

Theo ông Vũ Đại Thắng - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đã thu hút được 25.524 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký đạt 320 tỷ USD đến từ 128 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trong đó, vốn FDI giải ngân đạt khoảng 177 tỷ USD, chiếm 55,3% tổng vốn FDI đăng ký.

Ông Nguyễn Chí Dũng – Bộ trưởng Bộ KH&ĐT cho rằng, với kết quả trên, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia thu hút FDI thành công nhất trong khu vực, khu vực FDI cũng trở thành một thành phần quan trọng của kinh tế Việt Nam, điều này được thể hiện thông qua 7 điểm.

Thứ nhất, khu vực FDI hiện nay đóng góp khoảng 25% tổng vốn đầu tư cho xã hội và 20% GDP của cả nước, qua đó đã tạo nguồn lực cho đầu tư thông qua việc mở kênh mới cho đầu tư phát triển. Thứ hai, đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tập trung vào những ngành công nghiệp và dịch vụ.

Hiện nay, khoảng 58% tổng vốn FDI được đổ vào lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, giúp chúng ta nâng cao giá trị và tạo ra sự chuyển dịch trong nội bộ các ngành kinh tế theo hướng tích cực và cạnh tranh hơn.

Thứ ba, thúc đẩy hoạt động xuất khẩu. Năm 2017, khu vực FDI chiếm tới gần 72% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu. Thứ tư, tạo công ăn việc làm cho nền kinh tế, góp phần ổn định tình hình xã hội.

Khu vực FDI tạo ra khoảng 3,5 triệu việc làm trực tiếp và gần 5 triệu việc làm gián tiếp, trong đó, có nhiều lao động của chúng ta đã được đào tạo và tiếp cận với trình độ công nghệ và quản lý tiên tiến của thế giới. Thứ năm, đóng góp rất lớn cho ngân sách nhà nước. Thứ sáu, góp phần cho quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, từ đó, giúp nâng vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Thứ bảy, tạo ra những áp lực để hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế nhanh, hiệu quả và thực chất hơn theo hướng đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

30 nam thu hut fdi tao da cho giai doan moi
Nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới đầu tư tại Việt Nam

Kỳ vọng thế hệ mới

Mặc dù đóng góp quan trọng vào nền kinh tế trong những năm qua, song Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cũng cho rằng, Việt Nam đã hút được công nghệ tiên tiến từ khu vực FDI, nhưng công nghệ cao, công nghệ nguồn cho phát triển kinh tế vẫn chưa được như kỳ vọng. Rất nhiều DN FDI sử dụng công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường vẫn được cấp phép đầu tư vào Việt Nam.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, vấn đề thực thi pháp luật của một số DN FDI chưa nghiêm, nhiều DN còn có hành vi trốn thuế, chuyển giá gây tổn hại đến môi trường kinh doanh. Quan trọng hơn, mặc dù khu vực FDI có bước phát triển rất tốt, song lại chưa tạo được sức lan tỏa đến khu vực DN trong nước. Các DN FDI vào Việt Nam vẫn chủ yếu là gia công lắp ráp, sử dụng lao động giá rẻ, tận dụng yếu tố đầu vào đang được ưu đãi của Chính phủ Việt Nam để gia tăng lợi nhuận.

Liên quan đến vấn đề liên kết với khu vực DN trong nước, bà Bùi Thu Thủy – Phó Cục trưởng – Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ KH&ĐT) - nhận định, sau hơn 30 năm thu hút FDI, DN FDI và DN trong nước vẫn là những đường thẳng song song, không có sự liên kết, giảm sức lan tỏa của FDI đến nền kinh tế trong nước, đó là những hạn chế rất lớn, khiến FDI không đạt được như kỳ vọng của nhiều người.

Để khắc phục những tồn tại của khu vực FDI, Bộ KH&ĐT đang xây dựng Chiến lược thu hút FDI giai đoạn 2018- 2023. Với Chiến lược này, Bộ KH&ĐT cho biết, sẽ tập trung thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới, nhằm khắc phục những tồn tại sau 30 năm thu hút FDI.

Cụ thể, theo Bộ Trưởng Nguyễn Chí Dũng, Việt Nam sẽ thu hút FDI có chọn lọc, tập trung những dự án có hàm lượng công nghệ cao, công nghệ nguồn, có giá trị tăng cao, các dự án FDI của những tập đoàn kinh tế xuyên quốc gia, nhằm tạo sức lan tỏa, thúc đẩy DN trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ thông qua kết nối DN FDI và DN trong nước. Đó phải là những dự án giảm sự phụ thuộc vào nguồn lao động giá rẻ, giảm tiêu hao năng lượng và nguồn nguyên liệu đầu vào.

Chênh lệch về quy mô vốn, công nghệ và trình độ quản lý giữa DN FDI và DN trong nước là một trong những nguyên nhân khiến hai khu vực DN chưa có sự kết nối. Để giải quyết bài toán này, DN trong nước cần tăng quy mô, hiệu quả hoạt động.

Với những nỗ lực trên, các chuyên gia kinh tế kỳ vọng, dòng vốn FDI thế hệ mới sẽ đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu và dẫn dắt khu vực kinh tế trong nước cùng phát triển. Tuy nhiên, để FDI thực sự lan tỏa đến khu vực DN trong nước, thay vì ngồi chờ các chính sách hỗ trợ, bản thân các DN trong nước cũng cần phải thay đổi cách tiếp cận, chủ động tìm kiếm cơ hội liên kết với DN FDI. Đặc biệt, cần chú trọng đầu tư công nghệ, đào tạo lao động, nâng cao năng suất, có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của khu vực FDI.

Nguyễn Hòa

Scroll