• Thứ hai 22/10/2018 00:55

Bảo hiểm tiền gửi tại các tổ chức tài chính vi mô: Động lực cho phát triển kinh tế

24/08/2018

Hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô (TCVM) ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và công cuộc xóa đói, giảm nghèo. Bên cạnh tạo khuôn khổ pháp lý cho sự ra đời những tổ chức TCVM hoạt động hiệu quả, an toàn, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đẩy mạnh triển khai chính sách bảo hiểm tiền gửi (BHTG) tại các tổ chức TCVM.

bao hiem tien gui tai cac to chuc tai chinh vi mo dong luc cho phat trien kinh te
Hoạt động của các tổ chức TCVM ngày càng khẳng định vai trò quan trọng

Khái niệm tổ chức TCVM theo quan điểm của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB 2000) “là việc cung cấp các dịch vụ tín dụng (DVTC) như tiền gửi, cho vay, dịch vụ thanh toán, chuyển tiền và bảo hiểm cho người nghèo và hộ gia đình có thu nhập thấp hoạt động kinh doanh cá thể và các doanh nghiệp (DN) nhỏ của họ”. Trong khi đó, dưới góc độ thể chế trong nước, theo Nghị định số 28/2005/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của các tổ chức tài chính quy mô nhỏ tại Việt Nam: “TCVM được hiểu là tài chính quy mô nhỏ hoạt động cung cấp một số DVTC quy mô nhỏ, nhận tiền gửi tiết kiệm bắt buộc, tiền gửi tự nguyện, một số dịch vụ thanh toán cho các hộ gia đình, cá nhân có thu nhập thấp, đặc biệt là hộ gia đình nghèo và người nghèo”. Hoạt động của các tổ chức TCVM qua những thập kỷ gần đây ngày càng khẳng định rõ vai trò quan trọng của mình trong phát triển kinh tế - xã hội nói chung và công cuộc xóa đói, giảm nghèo nói riêng. Theo đánh gia của Ngân hàng Thế giới (WB), nhờ có mô hình tổ chức TCVM nói riêng và tổ chức tín dụng (TCTD) quy mô nhỏ nói chung mà tỷ lệ người nghèo ở Việt Nam đã giảm từ khoảng 60% vào đầu những năm 1990 xuống chỉ còn 4,5% vào năm 2015.

Hướng tới phát triển căn bản loại hình tổ chức TCVM

Quý I/2018, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Thông tư 03/2018/TT-NHNN quy định về cấp Giấy phép, tổ chức và hoạt động của tổ chức TCVM. Theo đó, các tổ chức TCVM phải đáp ứng đủ 05 điều kiện để được cấp phép hoạt động. Thứ nhất, vốn điều lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp định theo quy định của Chính phủ. Thứ hai, có chủ sở hữu, thành viên sáng lập theo quy định tại thông tư này. Thứ ba, có người quản lý, điều hành, thành viên Ban kiểm soát đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định tại thông tư này. Thứ tư, có điều lệ phù hợp với quy định tại Điều 31 Luật các TCTD và các luật liên quan. Và thứ năm, có đề án thành lập, phương án kinh doanh khả thi trong 03 năm đầu hoạt động. Ngoài ra, thông tư cũng quy định rõ những điều kiện đối với chủ sở hữu, thành viên sáng lập của tổ chức TCVM.

Việc xây dựng cơ sở pháp lý phù hợp sẽ tạo cơ chế để thúc đẩy TCVM phát triển rộng khắp. Đề ra những giải pháp chặt chẽ hoạt động của tổ chức TCVM theo quy định của pháp luật, định hướng cho các tổ chức TCVM phát triển an toàn, đảm bảo quyền lợi của người gửi tiền, góp phần ổn định hệ thống tài chính – ngân hàng nói chung. Việc xây dựng và phát triển một cách căn bản loại hình tổ chức TCVM cũng là mục tiêu được đặt ra trong Đề án Xây dựng và phát triển hệ thống TCVM tại Việt Nam đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2195/QĐ-TTg.

Tuy vậy, thúc đẩy và phát triển tổ chức TCVM trong bối cảnh hiện nay cần có những định hướng rõ ràng hơn.TCVM không chỉ dừng lại ở việc cung ứng các dịch vụ tài chính cho người nghèo, người có thu nhập thấp hay DN siêu nhỏ. Những chuyên gia về TCVM chỉ ra thực tế rằng, tín dụng vi mô đang vấp phải khó khăn khi cung ứng quá mức các khoản vay ngắn hạn với cơ sở hạ tầng tài chính yếu kém. Chính điểm này đã khiến các tổ chức TCVM và các tổ chức quốc tế nhìn nhận lại phạm vi của TCVM và nhận thấy rõ hơn tầm quan trọng của việc nâng cao hiểu biết tài chính cũng như bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ tài chính tại các tổ chức TCVM.

Triển khai chính sách BHTG tại các tổ chức TCVM

Có thể thấy, mặc dù chủ trương và định hướng phát triển các tổ chức tín dụng quy mô nhỏ đã ra đời từ lâu nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, tiềm ẩn rủi ro, tỷ lệ nghịch giữa quy mô phát triển với tính bền vững. Tiến trình chính thức hóa các tổ chức TCVM còn chậm do những vấn đề liên quan đến pháp lý.Cụ thể, cho đến thời điểm hiện tại mới chỉ có 04 tổ chức TCVM được NHNN cấp phép hoạt động. Song song với đó, việc thực thi chính sách BHTG cũng vẫn còn nhiều bất cập do một số tổ chức TCVM nộp đơn đăng ký tham gia BHTG chưa đúng thời gian quy định; chưa cung cấp đủ thông tin báo cáo theo quy định của NHNN về chế độ thông tin báo cáo; còn nhiều sai sót trong chấp hành các quy định pháp luật về BHTG. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhận thức của chính các tổ chức TCVM đối với quy định của pháp luật về BHTG mới dừng ở mức cơ bản; mối quan hệ giữa các cơ quan có thẩm quyền liên quan đến việc cung cấp thông tin về thành lập và quá trình hoạt động của những tổ chức này chưa sâu sát...

Đối với tổ chức TCVM, Luật BHTG 2012 và Nghị định số 68/2013/NĐ-CP đã quy định và hướng dẫn chi tiết: “Tổ chức TCVM phải tham gia BHTG đối với tiền gửi của cá nhân, bao gồm cả tiền gửi tự nguyện của khách hàng TCVM, trừ tiền tiết kiệm bắt buộc theo quy định của tổ chức TCVM.”. Như vậy, tương tự các TCTD khác, quyền lợi của người gửi tiền tại các tổ chức TCVM luôn được đảm bảo và cũng là để thúc đẩy lợi thế cạnh tranh trong cung cấp dịch vụ tiết kiệm thuận lợi, nhằm huy động và mở rộng quy mô nguồn vốn cho loại hình tổ chức TCVM.

BHTG VN luôn chú trọng triển khai chính sách BHTG tại khối các tổ chức TCVM đồng bộ cùng với các loại hình tổ chức tham gia BHTG khác, mặc dù số lượng tổ chức TCVM hiện tại vẫn còn khiêm tốn. Công tác thực hiện chính sách BHTG tại các tổ chức TCVM được BHTGVN tiến hành kịp thời và đầy đủ thông qua một loạt các hoạt động nghiệp vụ như cấp, cấp lại Chứng nhận tham gia BHTG; tham gia giám sát từ xa, kiểm tra tại chỗ và tham gia xử lý trong quá trình tái cơ cấu các TCTD; thông tin tuyên truyền chính sách BHTG... Tính đến hết tháng 9/2017, BHTGVN đã sớm hoàn thành cấp mới Chứng nhận và bản sao Chứng nhận tham gia BHTG cho tất cả các tổ chức tham gia BHTG ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 21/2017/QĐ-TTg ngày 15/6/2017 về nâng hạn mức BHTG.

Cụ thể, về tham gia công tác giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ, BHTGVN luôn nỗ lực đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất theo Quy chế kiểm tra của BHTGVN, góp phần phát hiện thiếu sót và hạn chế trong quản trị điều hành, kiểm soát nội bộ, huy động vốn, hoạt động tín dụng, hạch toán, thu - chi tiền mặt, quản lý giấy tờ sổ sách... cũng như mức độ thi hành nghiêm túc quy định của pháp luật về BHTG. BHTGVN sẵn sàng hỗ trợ các tổ chức TCVM xác định rõ nguyên nhân, kiến nghị biện pháp khắc phục. Không kém phần quan trọng, BHTGVN xác định thông tin tuyên truyền về chính sách BHTG là một trong những nghiệp vụ quan trọng cần đẩy mạnh tại các tổ chức TCVM. Từ đó, nâng cao nhận thức của chính tổ chức TCVM đó về chính sách BHTG, tăng cường ý thức tự giác chấp hành quy định, hướng dẫn của BHTGVN, góp phần ổn định mạng lưới an toàn của hệ thống tài chính – ngân hàng quốc gia.

Việc xây dựng một Chiến lược Quốc gia về tài chính toàn diện và triển khai một cách đồng bộ và bài bản có ý nghĩa lớn lao về mặt phát triển xã hội, giảm bất bình đẳng, chênh lệch giàu nghèo, giúp người dân có thể được thụ hưởng thành quả phát triển kinh tế đem lại. Và để thực hiện nhanh chiến lược phổ cập tài chính toàn diện, việc Việt Nam tập trung phát triển loại hình TCVM được coi là bước đi căn bản. Trong đó, hoàn thiện hành lang pháp lý hay tạo khuôn khổ pháp lý cho sự ra đời của các tổ chức TCVM, nhằm đi đúng định hướng, cần nỗ lực đẩy mạnh triển khai chính sách BHTG tại các tổ chức này cũng chính là đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.

Hiền Anh

Mới nhất
Scroll