• Thứ hai 28/09/2020 09:27

Cải thiện điều kiện kinh doanh: Cần chú trọng chất lượng

05/03/2020

Hàng ngàn điều kiện kinh doanh (ĐKKD) đã được bãi bỏ trong những năm gần đây, tuy nhiên chúng ta mới chỉ hoàn thành về mặt số lượng, còn chất lượng vẫn là vấn đề cần bàn.

Gần 40 văn bản chỉ đạo của Chính phủ

Chia sẻ tại hội thảo về chất lượng ĐKKD nằm trong Chương trình Australia hỗ trợ cải cách kinh tế Việt Nam vừa được tổ chức vào cuối tháng 2, tại Hà Nội, bà Nguyễn Minh Thảo – Trưởng ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh (Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương – Bộ Kế hoạch và Đầu tư) – cho biết: Giai đoạn 2017-2019, có tới gần 40 văn bản của Chính phủ chỉ đạo về nội dung cải cách ĐKKD được ban hành. Trong đó, riêng năm 2018, Chính phủ đã ban hành đến 20 văn bản chỉ đạo liên quan đến ĐKKD; năm 2019 là hơn 10 văn bản chỉ đạo.

“Khó có nội dung cải cách nào được Chính phủ quan tâm và chỉ đạo sát sao, liên tục như về ĐKKD” - bà Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh.

cai thien dieu kien kinh doanh can chu trong chat luong
Tính đến năm 2019, hơn 50% ĐKKD đã được các bộ, ngành cắt bỏ

Sự “quyết liệt” của Chính phủ trong cải cách ĐKKD đã đem lại kết quả thiết thực. Cụ thể, Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) tháng 10/2019 đã bãi bỏ 12 ngành, nghề kinh doanh; sửa đổi 19 ngành, nghề và bổ sung 6 ngành, nghề. Trong đó, những ngành, nghề đề xuất bãi bỏ là hoạt động dịch vụ của tổ chức trọng tài; kinh doanh dịch vụ mua-bán nợ; sản xuất, sửa chữa chai chứa khí dầu mỏ hóa lỏng (chai LGP); nhượng quyền thương mại; kinh doanh dịch vụ logistics…

Như vậy, theo yêu cầu của Chính phủ là đến năm 2019, 50% ĐKKD sẽ bị cắt bỏ, nhưng trên thực tế, theo báo cáo của các bộ, ngành đã có trên 50% ĐKKD được cắt giảm tính đến năm 2019. Đặc biệt, về cơ bản, các ĐKKD quy định chung chung, thiếu rõ ràng, hoặc can thiệp sâu vào hoạt động sản xuất kinh doanh, dễ tạo sự tùy ý trong thực thi đã được cắt bỏ. Một số ĐKKD được sửa đổi theo hướng giảm bớt yêu cầu, tạo thuận lợi hơn cho DN. Đơn cử như ĐKKD dịch vụ lưu trú du lịch đã bỏ yêu cầu người quản lý, nhân viên được tập huấn về nghiệp vụ du lịch; ĐKKD đối với việc thành lập một số loại hình cơ sở giáo dục, đã bỏ yêu cầu phù hợp với quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục của địa phương…

cai thien dieu kien kinh doanh can chu trong chat luong
Cần chú trọng cải thiện ĐKKD một cách thực chất

Tuy vậy, theo khảo sát của Báo cáo chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), ĐKKD vẫn là trở ngại với nhiều DN hiện nay. Cụ thể, tỷ lệ DN phải xin giấy phép kinh doanh có điều kiện vẫn là 58% vào năm 2018 và giảm xuống còn 48% vào năm 2019. Tỷ lệ DN gặp khó khăn khi xin giấy phép kinh doanh có điều kiện vẫn là 42% vào năm 2018 và giảm xuống còn 34% vào năm 2019.

Mặc dù số lượng ĐKKD đã giảm đáng kể, nhưng các chuyên gia kinh tế vẫn cho rằng, chất lượng ĐKKD vẫn là vấn đề cần phải bàn. Đặc biệt theo bà Nguyễn Minh Thảo, nhiều quy định sửa đổi mang tính hình thức nhiều hơn là thực chất.

Cần quyết liệt hơn nữa

Một trong những nguyên nhân khiến cải cách ĐKKD thời gian qua chưa mang lại hiệu quả mạnh mẽ, theo các chuyên gia kinh tế là do chúng ta chưa thực sự quyết liệt. Hay nói cách khác, chưa có chế tài cụ thể đối với những đơn vị thực thi yêu cầu cải cách. Vấn đề “trên nóng, dưới lạnh” trong cải cách ĐKKD vẫn diễn ra tại nhiều bộ, ngành, địa phương.

Nhằm tạo điều kiện cho DN phát triển, mới đây Văn phòng Chính phủ đã lấy ý kiến Dự thảo Quyết định về Kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh giai đoạn 2020-2025. Theo đó, mục tiêu cụ thể là cắt giảm ít nhất 20% số lượng văn bản đã ban hành thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng, Thủ tướng Chính phủ; cắt giảm ít nhất 20% chi phí tuân thủ quy định về hoạt động kinh doanh trong mỗi năm.

Tuy nhiên, để cải cách ĐKKD mang lại hiệu quả, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) khuyến nghị các bộ, ngành cần đánh giá hiệu quả cải cách trong từng lĩnh vực, tiếp tục rà soát, đề xuất, bãi bỏ, đơn giản hóa ĐKKD; giám sát việc tổ chức, xử lý nghiêm những hành vi cố tình gây khó cho DN, đồng thời thiết lập cơ chế đối thoại và phản hồi cho DN. Trong thời gian tới, các bộ, ban, ngành cần tạo đột phá về cải cách ĐKKD bằng cách thay đổi cách thức quản lý nhà nước, chuyển sang hậu kiểm. Bên cạnh đó, bản thân DN cũng nên chủ động thực hiện các hoạt động kinh doanh khi đáp ứng đủ các yêu cầu về ĐKKD. Đồng thời, tự chịu trách nhiệm về việc đáp ứng các yêu cầu về ĐKKD.

Đặc biệt, để cắt giảm được ĐKKD một cách thực chất, ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban Pháp chế - VCCI - cho rằng, quá trình soạn thảo Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư (sửa đổi) cần tiếp tục thúc đẩy tự do kinh doanh, xóa bỏ rào cản gia nhập thị trường, nhằm tạo thuận lợi hơn cho DN tham gia thị trường.

Việc xác định đúng ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và cải cách ĐKKD có ý nghĩa căn bản, tạo động lực thúc đẩy phát triển tăng trưởng kinh tế.

Chu Đan

Scroll