• Thứ sáu 24/11/2017 10:34

Cần hoàn thiện chính sách đào tạo nhân lực làng nghề

13/09/2017

(VEN) - Chính sách về đào tạo lao động tại các làng nghề tuy đã được chú trọng nhưng do vẫn tồn tại một số bất cập nên hiệu quả của các hoạt động đào tạo chưa được như mong muốn.

Còn bất cập

Cả nước hiện có gần 5.000 làng nghề, thu hút 20 triệu lao động, trong đó 30% là lao động thường xuyên, còn lại là lao động thời vụ. Theo ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, các làng nghề hiện rất thiếu nhân lực do nhiều lao động có khuynh hướng làm các công việc khác mà không tha thiết với nghề truyền thống.

Làng nghề thêu Từ Vân, huyện Thường Tín, Hà Nội là một điển hình. Đã có thời điểm số lao động làm nghề giảm từ 80% xuống còn 30%. Nguyên nhân chủ yếu là do thu nhập từ nghề quá thấp không thu hút được người lao động.

Đào tạo được coi là một trong những giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thiếu lao động tại các làng nghề. Nhà nước cũng đã dành nhiều chính sách ưu tiên thực hiện công tác này như: Khuyến khích nghệ nhân trực tiếp mở lớp truyền nghề; lao động nông thôn được học nghề theo Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020”; khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho các nghệ nhân, chuyên gia nước ngoài truyền dạy nghề, kinh nghiệm, bí quyết sản xuất các nghề thủ công mỹ nghệ; cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình tham gia sản xuất, kinh doanh lĩnh vực ngành nghề nông thôn được vay vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm…. Tuy nhiên qua thực tế triển khai, công tác đào tạo cho lao động làng nghề đang vướng một số bất cập.

Nghệ nhân Nguyễn Khắc Tiến (áo trắng) của làng mộc Chàng Sơn - Thạch Thất - Hà Nội truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ

Ông Lưu Duy Dần chỉ ra: Việc truyền nghề tại các làng nghề hiện chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp hướng dẫn, chỉ bảo trực tiếp bởi các nghệ nhân cao tuổi. Phương pháp này tuy tốn ít kinh phí, dễ học, dễ dạy nhưng có nhược điểm thiếu chuẩn xác, thiếu sự đóng góp hoàn thiện của tập thể bởi mỗi nghệ nhân truyền một kiểu.

Bà Nguyễn Thị Thu Hường - thành viên Ban Nghiên cứu và phát triển làng nghề cũng chia sẻ: Việc dạy nghề tại các làng nghề phần lớn theo lối cầm tay chỉ việc hoặc tổ chức lớp học ngắn ngày, rất ít làng nghề tổ chức đào tạo bài bản. Cơ sở vật chất, phương tiện dạy nghề ở các gia đình và các cơ sở nhỏ lẻ còn đơn sơ, thiếu thốn. Việc dạy nghề truyền thống ở một số trường đào tạo nghề cũng chưa gắn với nhu cầu, do đó nhiều người học xong vẫn không tìm được việc làm hoặc nơi tiếp nhận phải tốn thêm thời gian, kinh phí để đào tạo lại.…

Cùng với đó, chính sách đối với nghệ nhân còn mang tính hình thức, nghệ nhân chưa thực sự được tôn trọng và đãi ngộ hợp lý. Sự liên kết giữa các làng nghề, nghệ nhân, thợ thủ công và các doanh nghiệp chưa cao nên việc mở mang, truyền nghề, cấy nghề chưa rộng rãi và chặt chẽ. Nhiều làng nghề truyền thống hiện nay thiếu vắng đội ngũ thợ lành nghề, thợ tạo mẫu, lực lượng lao động có trình độ văn hóa và trình độ thẩm mỹ chưa cao.

Thay đổi từ chính sách

Chính những bất cập trên khiến công tác đào tạo lao động tại làng nghề còn lúng túng, chưa theo kịp xu thế của thị trường. Trong khi đó, hàng năm, các lớp đào tạo nghề vẫn được mở ra, thậm chí hỗ trợ học phí nhưng không mấy ai mặn mà, quan tâm. Đó là chưa kể đến những lúng túng trong triển khai chương trình đào tạo, từ lựa chọn người giảng dạy, nội dung đến phương pháp đào tạo. Mặc dù công tác đào tạo đòi hỏi người đứng lớp phải là những nghệ nhân có tay nghề cao, nhưng con số này trên thực tế rất ít. Một số doanh nghiệp đã đánh giá thấp tính hiệu quả của chính sách đào tạo nghề.

Để công tác đào tạo tại các làng nghề đạt hiệu quả, bà Nguyễn Thị Thu Hường cho rằng: Cần hoàn thiện chính sách đào tạo nghề. Hình thức đào tạo và nâng cao tay nghề cho lao động phải xuất phát từ đặc điểm và nhu cầu sản xuất của các làng nghề, đồng thời áp dụng đa dạng hình thức đào tạo và kết hợp các thành phần tham gia.

Nhà nước khuyến khích các trường đào tạo, viện nghiên cứu đẩy mạnh nghiên cứu, giảng dạy tạo mẫu sản phẩm, quảng bá rộng rãi sáng tạo mới về mẫu mã; thành lập trung tâm thiết kế mẫu cho các làng nghề Việt Nam; sưu tầm và biên soạn các quy trình công nghệ, sách dạy nghề về sản xuất các sản phẩm nghề truyền thống; liên kết, thu hút sự tham gia của doanh nghiệp và tổ chức xã hội - nghề nghiệp nhằm bảo đảm đầu ra cho người lao động sau đào tạo.

Vai trò của các nghệ nhân trong các làng nghề là rất quan trọng. Để các nghệ nhân tâm huyết trong việc truyền nghề và tạo sự hấp dẫn đối với người học, Nhà nước, hiệp hội và địa phương cần: Tăng cường hơn nữa chính sách hỗ trợ đặc biệt để khuyến khích các nghệ nhân và thợ giỏi tham gia đào tạo, chú trọng đến các nghề truyền thống, cổ truyền. Thường xuyên tổ chức phong tặng danh hiệu nghệ nhân, thợ giỏi, bàn tay vàng cho lao động làng nghề, tổ chức các cuộc thi tay nghề cho thợ thủ công. Xây dựng chính sách tôn vinh, ưu đãi, trọng dụng các nghệ nhân, khuyến khích họ truyền nghề, dạy nghề cho lớp trẻ.

Về phía doanh nghiệp, cần thường xuyên tổ chức đào tạo nghề và kiểm tra tay nghề cho lao động làm việc tại doanh nghiệp mình. Để bảo đảm đào tạo nghề đạt chất lượng và hiệu quả cao, doanh nghiệp phải cử giáo viên là những nghệ nhân, thợ giỏi có kinh nghiệm truyền nghề, dạy nghề, đã được bồi dưỡng phương pháp sư phạm. Tăng kinh phí đầu tư cho việc đào tạo và bồi dưỡng nghề cho lao động tại doanh nghiệp cũng như nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho các nghệ nhân, thợ giỏi. Có các chính sách hỗ trợ, khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động trong thời gian họ tham gia học nghề. Tạo cơ hội về lương bổng, cơ hội thăng tiến đối với người lao động sau đào tạo để họ yên tâm nâng cao tay nghề của mình.

Việt Nga

Tin mới cập nhật
Scroll