• Chủ nhật 24/09/2017 08:19
Cách mạng công nghiệp lần thứ 4

Cơ hội “nâng hạng” nền kinh tế

06/09/2017

(VEN) - Một trong những xu hướng đang nhận được sự quan tâm rất lớn của toàn thế giới thời gian gần đây là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0). Theo dự báo của các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước, CMCN 4.0 đang mở ra cơ hội rất lớn cho Việt Nam “nâng hạng” trên bản đồ kinh tế thế giới.

co hoi nang hang nen kinh te

Cơ hội “nâng hạng”

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, CMCN 4.0 sẽ “vẽ lại bản đồ kinh tế thế giới” bởi sự suy giảm quyền lực của các quốc gia phát triển dựa vào khai thác tài nguyên và sự gia tăng sức mạnh của các quốc gia dựa vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phát biểu tại Hội thảo “Cách mạng công nghiệp 4.0 - những xu hướng và tác động đến xuất khẩu của Việt Nam” do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, ông Đỗ Trung Hiếu - Chủ tịch Vietnam loT Alliance cho rằng: Thế giới đã trải qua 3 cuộc cách mạng công nghiệp, tuy nhiên, Việt Nam chưa thực hiện được hoàn chỉnh, đầy đủ cả 3 cuộc cách mạng này. Theo đó, đây sẽ là “rào cản” khi Việt Nam thực hiện CMCN 4.0.

Nền kinh tế Việt Nam thời gian qua, theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, vẫn dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên và tận dụng nguồn lao động giá rẻ. Xuất khẩu nhiều, nhưng đa số là xuất khẩu thô, hàm lượng gia tăng thấp, và đặc biệt những mặt hàng xuất khẩu lớn thời gian gần đây lại đa phần do các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sản xuất. Điển hình như mặt hàng điện tử được xuất khẩu bởi những doanh nghiệp (DN) FDI lớn như Samsung, Canon, LG....

Cuộc CMCN 4.0 mang theo sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ (KHCN) trong các lĩnh vực kỹ thuật số, vật lý, sinh học, cùng các ứng dụng có tính tích hợp cao như công nghệ tự động hóa, công nghệ in 3D, robot thông minh, trí tuệ nhân tạo, công nghệ kết nối.... Với sự thay đổi mạnh mẽ này, robot sẽ thay thế con người, do đó rất có khả năng dòng vốn FDI sẽ quay trở lại các quốc gia phát triển thay vì đầu tư tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam để tận dụng nguồn lao động giá rẻ. Nguy cơ mất việc làm là rất lớn.

Để thích ứng với những thay đổi, tận dụng những cơ hội và hạn chế các thách thức của CMCN 4.0, không có cách nào khác là Chính phủ và bản thân DN buộc phải thay đổi cách nhìn nhận và thay đổi công nghệ. Điều đó có nghĩa CMCN 4.0 sẽ tạo áp lực lớn cho các DN Việt Nam phải đổi mới dây chuyền công nghệ theo hướng hiện đại, nhằm xây dựng các nhà máy thông minh, tạo ra “bước nhảy vọt” về sản phẩm với chất lượng cao hơn, có tính cạnh tranh hơn và thời gian giao hàng nhanh hơn. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam “nâng hạng” trên bản đồ kinh tế thế giới.

Sự vào cuộc của Chính phủ

Nhận thức rõ vai trò và cơ hội rất lớn từ cuộc CMCN 4.0, ngày 4/5/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Theo đó, Chính phủ yêu cầu từ nay đến năm 2020, các bộ, ngành, địa phương cần tập trung vào 6 giải pháp lớn bao gồm: Thứ nhất, tập trung đẩy mạnh phát triển, tạo sự bứt phá về hạ tầng, ứng dụng và nhân lực công nghệ thông tin - truyền thông. Phát triển hạ tầng kết nối số và bảo đảm an toàn, an ninh mạng, tạo điều kiện cho người dân và DN dễ dàng, bình đẳng trong tiếp cận các cơ hội phát triển nội dung số.

Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện các Nghị quyết 19-2017/NQ-CP và Nghị quyết 35/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy sự phát triển của DN, tạo điều kiện cho DN nhanh chóng hấp thụ và phát triển được các công nghệ sản xuất mới.

Thứ ba, rà soát lại các chiến lược, chương trình hành động, đề xuất xây dựng kế hoạch và các nhiệm vụ trọng tâm để triển khai phù hợp với xu thế phát triển của CMCN 4.0. Xây dựng chiến lược chuyển đổi số, nền quản trị thông minh, ưu tiên phát triển công nghiệp công nghệ số, nông nghiệp thông minh, du lịch, đô thị thông minh. Rà soát, lựa chọn phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm cạnh tranh chiến lược của quốc gia bám sát các công nghệ sản xuất mới, tích hợp những công nghệ mới để tập trung đầu tư phát triển.

Thứ tư, tập trung thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia theo hướng xây dựng cơ chế, chính sách cụ thể, phù hợp để phát triển mạnh mẽ DN khởi nghiệp sáng tạo như: Có cơ chế tài chính thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của DN với tôn chỉ DN là trung tâm; đổi mới cơ chế đầu tư, tài trợ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; có chính sách để phát triển mạnh mẽ DN khởi nghiệp sáng tạo; kết nối cộng đồng khoa học công nghệ người Việt Nam ở nước ngoài và cộng đồng trong nước.

Thứ năm, thay đổi mạnh mẽ các chính sách, nội dung, phương pháp giáo dục và dạy nghề nhằm tạo ra nguồn nhân lực có khả năng tiếp cận các xu thế công nghệ sản xuất mới, trong đó cần tập trung thúc đẩy đào tạo về khoa học, công nghệ. Đồng thời nâng cao nhận thức của lãnh đạo các cấp, các ngành, địa phương, DN và toàn xã hội về CMCN 4.0. Tăng cường hội nhập quốc tế và thông tin, truyền thông, tạo hiểu biết và nhận thức đúng về bản chất, cơ hội và thách thức của CMCN 4.0 để có cách tiếp cận hiệu quả.

Các giải pháp Chính phủ đưa ra tại Chỉ thị số 16/CT-TTg được đánh giá sẽ tạo ra những nền tảng quan trọng giúp các bộ, ngành, địa phương và DN nhận thức rõ hơn những cơ hội, thách thức của CMCN 4.0, từ đó có những ứng phó kịp thời nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải: Các bộ, ngành, địa phương đang triển khai các nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao để chuẩn bị những điều kiện tốt nhất đảm bảo Việt Nam “không bỏ lỡ con tàu” CMCN 4.0.

Nguyễn Hòa & Thu Hà

Scroll