• Thứ sáu 04/12/2020 18:32

Dạ cổ hoài lang: Bản tình ca 100 năm nặng nghĩa tình

27/01/2020

Đi qua 100 năm, bản tình ca chất chứa tâm tình thời đại - Dạ cổ hoài lang - của cố nhạc sỹ tài ba Cao Văn Lầu (nghệ danh Sáu Lầu) đến nay vẫn làm say đắm lòng người, và là tác phẩm vô giá với dòng nhạc dân tộc.

Đến Bạc Liêu vào đúng mùa nước nổi. Mùa mang về tôm cá đầy đồng để người dân giăng câu, cất lưới. Bức tranh bình dị của miền Tây sông nước cứ thế trải dài theo từng bước chân, khiến chúng tôi mang trong lòng nhiều cảm xúc. Nhưng hạnh phúc dâng trào nhất chính là khi được đứng trên xứ sở sản sinh ra bài ca “vua” của dòng cổ nhạc Nam bộ: Dạ cổ hoài lang.

da co hoai lang ban tinh ca 100 nam nang nghia tinh
Khu lưu niệm nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ và cố nhạc sỹ Cao Văn Lầu trở thành điểm du lịch hấp dẫn của Bạc Liêu

Đã nghe nhiều về Dạ cổ hoài lang, nhưng đến khi được tới thăm Khu lưu niệm Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và cố nhạc sỹ tại TP. Bạc Liêu chúng tôi mới thật sự hiểu trọn vẹn về bản tình ca này. Qua giọng nói trầm ấm, truyền cảm, thuyết minh viên khu lưu niệm đã đưa chúng tôi trôi dạt về 100 năm trước với bản tình ca thấm đẫm nghĩa phu thê.

Sống cùng nhau 3 năm, vợ ông Sáu Lầu vẫn chưa sinh con. Vì thế, ông buộc phải rời xa người vợ đầu ấp tay gối Trần Thị Tấn. Bởi nhớ thương người vợ thảo hiền, chiều chiều ông ra bờ ruộng gảy đàn vang vọng, da diết tới canh khuya. Vốn là học trò của thầy đàn Lê Tài Khí - hậu Tổ cổ nhạc ở Bạc Liêu, cùng với năng khiếu nghệ thuật thiên bẩm, nên gần 1 năm xa vợ, với nỗi thương nhớ chồng chất làm mạch nguồn để cố nhạc sỹ tài hoa viết nên Dạ cổ hoài lang (Đêm nghe tiếng trống nhớ chồng) vào năm 1919.

da co hoai lang ban tinh ca 100 nam nang nghia tinh
Du khách nghe kể về Dạ cổ hoài lang

Trong thời điểm ra đời, Dạ cổ hoài lang được giới nghiên cứu nhận định, không chỉ là nỗi niềm riêng của chồng vợ chia lìa mà còn chứa đựng tâm tư của người phụ nữ trông chồng nơi trận chiến xa xôi thời buổi loạn ly. Vì vậy, bản tình ca như mộột tuyệt phẩm vụụt sááng trong hààng trăm sááng táác thờời kỳ vààng son củủa cổổ nhạạc Bạạc Liêu.

Tiếp chuyện với chúng tôi, bà Cao Xuân Thu Vân - Giám đốc Sở Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch Bạc Liêu - cho hay, Dạ cổ hoài lang ra đời đã nhanh chóng lan tỏa từ Bạc Liêu đến các tỉnh, thành phố khác, bởi nội dung gần gũi với, tâm trạng của con người. Với 20 câu đầy chất thơ ca, nhịp 2, những u uẩn chứa đựng, dồn nén bấy lâu trong lòng người dân yêu nước được dịp thổ lộ, trở thành tiếng lòng của người Nam bộ, khiến bất cứ ai cũng có thể ca và ca rất hay bản cổ nhạc này.

da co hoai lang ban tinh ca 100 nam nang nghia tinh
Dạ cổ hoài lang đang tạo sức hút mạnh mẽ cho du lịch Bạc Liêu

Trải qua thời gian, Dạ cổ hoài lang trở thành bản nhạc tạo nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ nghệ sỹ vun đắp, dần lột xác từ nhịp đôi đến nhịp 4, 8, 16, 32 và nhịp 64. Từ Dạ cổ hoài lang, đờn ca tài tử Nam bộ nhờ đó mà phát triển không ngừng. Và, sau một thời gian ra đời, nhạc phẩm này trở thành biểu tượng cho niềm thương nhớ quê cha đất mẹ đối với những người tha phương trên đất khách.

Trăm năm - một lối đi xuyên thế kỷ. Đến nay, giá trị của bản Dạ cổ hoài lang vẫn nguyên vẹn, sống mãi trong lòng người Việt. Trong chiến lược bảo tồn, phát huy các giá trị di sản dân tộc, đưa du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, tỉnh Bạc Liêu xác định nghệ thuật đờn ca tài tử cũng như Dạ cổ hoài lang là nguồn lực quan trọng. Trên tinh thần này, tỉnh đã phê duyệt mở rộng tôn tạo Khu lưu niệm nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ và cố nhạc sỹ Cao Văn Lầu. Và giờ đây, cứ mỗi dịp ngày rằm tháng 8 âm lịch, nơi đây diễn ra lễ hội Dạ cổ hoài lang để nhớ về người nhạc sỹ tài danh và nghệ thuật đờn ca tài tử - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Trở lại câu chuyện của cố nhạc sỹ Cao Văn Lầu, sau thời gian chia xa, hai vợ chồng ông đã gặp lại nhau ở một ngôi chùa, niềm vui ngày gặp lại chưa qua thì vợ ông đã mang thai. Tin vui ngay lập tức được ông Sáu Lầu thưa với cha mẹ để đón vợ trở về. Kể từ đó, vợ chồng Sáu Lầu sống đầm ấm, hạnh phúc bên nhau cho đến cuối đời cùng 7 người con. Chính cuộc sống riêng tư, nặng nghĩa ân tình của nhạc sỹ gắn với bản nhạc cổ 100 năm độc đáo, đã dệt nên câu chuyện lay động trái tim giới mộ điệu, thôi thúc và mời gọi du khách về với Bạc Liêu.

Bà Cao Xuân Thu Vân - Giám đốc Sở Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch Bạc Liêu: Dạ cổ hoài lang đã làm sâu sắc và bề thế nền văn hóa Bạc Liêu, cũng như của văn hóa dân tộc. Tỉnh Bạc Liêu đang tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị bản nhạc, tiến tới đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Bảo Thoa

Mới nhất
Scroll