• Thứ ba 17/09/2019 16:36

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Vẫn còn khoảng trống

09/09/2019

Tỷ lệ lao động nông thôn được đào tạo nghề ngày càng tăng, tuy nhiên, vẫn còn những khoảng trống khi cơ cấu nghề đang bất hợp lý, tình trạng “dạy chay”, “học chay” vẫn phổ biến… Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) đang tác động mạnh đến nền nông nghiệp, đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực cũng cần được nâng cao.

van con khoang trong
Đòi hỏi về chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp ngày càng cao

Cung chưa khớp với cầu

Chia sẻ tại Hội thảo “Nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn (LĐNT)” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tổ chức tại Hà Nội mới đây, ông Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT) - cho biết, thực hiện Đề án “Đào tạo nghề cho LĐNT đến năm 2020”, đến nay ngành nông nghiệp đã triển khai đào tạo được trên 2,3 triệu LĐNT học nghề nông nghiệp, đạt 75% kế hoạch. Trong đó, giai đoạn 2016-2019 đã đào tạo 1,15 - 1,4 triệu lao động, đạt 82% so với mục tiêu. Tỷ lệ lao động sau học nghề có việc làm mới hoặc tiếp tục làm nghề cũ, nâng cao thu nhập đạt trên 90%. Nông dân sau khi học nghề đã áp dụng được kỹ năng mới vào sản xuất. Nhiều lao động sau học nghề đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao, đem lại thu nhập gấp 3-4 lần trước đây.

Bên cạnh kết quả đạt được, bà Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam – cho hay, tình trạng đào tạo “cung” chưa khớp với “cầu” còn phổ biến, chưa gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo nghề trong nông nghiệp cho LĐNT với quá trình tái cơ cấu ngành và xây dựng nông thôn mới (NTM). Một số nơi chưa thực hiện tốt việc khảo sát nhu cầu học nghề, chuyển đổi nghề của lao động, từ đó chưa phát huy việc đào tạo gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh kế, chuyển dịch lao động. Việc dạy và học nghề ở nhiều nơi còn mang tính hình thức, cá biệt còn có tình trạng chạy theo số lượng, tập trung cho giải ngân, chưa quan tâm đến chất lượng và nhu cầu chất lượng lao động của doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) và nhu cầu học nghề của người lao động (NLĐ). Tình trạng “dạy chay”, “học chay” vẫn phổ biến. Việc đào tạo gắn với HTX, DN, đào tạo cho lao động trong vùng sản xuất hàng hóa, sản xuất công nghệ cao, lao động là xã viên HTX, trang trại còn thấp, mới chỉ có 260.000 lao động (chiếm 24%) là thành viên HTX, trang trại và lao động có liên kết với các HTX để tiêu thụ sản phẩm.

Cần gắn với nhu cầu thực tế

Dự kiến, đến năm 2030 sẽ có khoảng 100.000 DN nông nghiệp, 30.000 HTX, 70.000 tổ hợp tác và 70.000 trang trại nông nghiệp. Bên cạnh đó, quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp dự kiến sẽ hình thành 13 sản phẩm chủ lực cấp quốc gia; 200-300 sản phẩm chủ lực cấp vùng và tỉnh, khoảng 2.500 sản phẩn nông nghiệp của địa phương, sản phẩm OCOP (mỗi xã phường một sản phẩm). Do đó, nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp cho LĐNT là rất lớn. Dự báo sẽ có 4,5-6 triệu lao động có nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp.

Trong giai đoạn 2020-2030, để tốc độ tăng năng suất lao động nông-lâm-thủy sản đạt trên 5%/năm; tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo đạt từ 55-65%, ông Lê Đức Thịnh cho rằng, cần xây dựng bộ dữ liệu đào tạo nghề nông nghiệp cho LĐNT trong bối cảnh đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp và xây dựng NTM. Bên cạnh đó, xây dựng đề án đào tạo nghề nông nghiệp cho LĐNT thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm của ngành trong giai đoạn 2021-2030 trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Về hình thức đào tạo, cần tiếp tục coi trọng việc hỗ trợ đào tạo tại các DN, HTX; coi trọng các dạng thực hành tại nơi sản xuất là chính. Khuyến khích xã hội hóa và nâng cao chất lượng các cơ sở dạy nghề. Bên cạnh đó, tập trung chọn các nghề chính phục vụ cho phát triển sản xuất nông nghiệp tiên tiến, ứng dụng công nghệ cao; đổi mới cơ cấu nông nghiệp theo hướng lợi thế, nâng cao giá trị gia tăng; phục vụ cho Chương trình OCOP; đồng thời phân nghề cho các cơ sở dạy nghề phù hợp với đặc thù phát triển nghề nông nghiệp và OCOP ở từng địa phương...

Giai đoạn tới, để nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp, bà Nguyễn Thị Lan cho rằng, công tác đào tạo nghề phải đa dạng, đa hình thức, gắn với nhu cầu thực tế của các DN, HTX và NLĐ, nhằm nâng cao thu nhập cho người dân và lợi nhuận cho DN. Cần ưu tiên đào tạo nghề theo quy chuẩn, đào tạo nghề: Chế biến, bảo quản thực phẩm. Tăng cường đào tạo nghề dài hạn, tăng số thời gian thực hành nghề tại các DN, trang trại… Đa dạng hình thức dạy nghề, đổi mới nội dung dạy, có sự liên kết chặt chẽ giữa DN, HTX với cơ sở đào tạo nghề.

Còn theo bà Valentina Barcucci - Chuyên gia kinh tế lao động, Phó giám đốc Văn phòng Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam - cho rằng: Cần đưa hệ thống khuyến nông và hệ thống giáo dục nghề nghiệp lại gần nhau hơn. Việt Nam cần có sự công nhận, chứng chỉ đào tạo nghề. NLĐ có thể sử dụng chứng chỉ đào tạo ở mọi nơi và có thể tiếp tục nâng cao mức độ cấp chứng chỉ thông qua hệ thống công nhận kỹ năng. Do đó, Việt Nam cần xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia cho các nghề đào tạo.

Đối với vấn đề đào tạo khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và năng lực tham gia chuỗi giá trị nông sản toàn cầu, TS. Đào Thế Anh – Phó Giám đốc Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam - cho rằng, đối tượng được coi là lực lượng nòng cốt để chuyển giao khoa học công nghệ chính là thế hệ tri thức trẻ, các kĩ sư nông nghiệp. Bản thân các trường đại học chuyên về khối nông-lâm-ngư nghiệp cũng như các khối kinh tế đã chỉnh sửa công tác đào tạo để hướng tới cho người học về đầu ra và công tác xây dựng NTM tại bản, làng.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam :

Cần xác định tư duy mới trong đào tạo nghề nông nghiệp. Đó là, nâng cao nhận thức và tay nghề cho NLĐ nông thôn, đảm bảo bù đắp sức lao động họ bỏ ra; đa dạng hóa nội dung và hình thức đào tạo, nhằm tiếp cận kịp thời thị trường lao động; tạo nền tảng vững chắc cho lao động nông nghiệp để nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp.

Nguyễn Hạnh

Tin mới cập nhật
Scroll