• Thứ bảy 20/10/2018 23:10

Dấu ấn trên hành trình 30 năm hút vốn ngoại

16/02/2018

(VEN) - 24.748 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến từ 125 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, với tổng vốn đăng ký đạt 318,772 tỷ USD. Đó là những con số vô cùng ấn tượng mà Việt Nam có được sau hành trình 30 năm thu hút dòng vốn ngoại.

Đóng góp vượt không gian

Là một trong những chuyên gia uy tín về FDI, GS.TSKH Nguyễn Mại - nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho rằng: Sau 30 năm thu hút FDI, kể từ khi có Luật Đầu tư vào năm 1987, dòng vốn FDI đã có những đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế - xã hội của Việt Nam.

dau an tren hanh trinh 30 nam hut von ngoai
Khu công nghiệp Phúc Yên - Ảnh: Khánh Linh

Cụ thể, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đóng góp của khu vực FDI vào GDP tăng lên nhanh chóng, từ 2% vào năm 1992 đã lên tới gần 20% vào năm 2017. Cùng với đó, tỷ trọng xuất khẩu của khu vực FDI tăng mạnh, năm 2013 chiếm 64% tỷ trọng xuất khẩu của cả nước thì đến năm 2015 chiếm 70,5%. Năm 2017, theo số liệu từ Tổng cục Thống kê - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, khu vực FDI chiếm 72,9% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Khu vực FDI cũng đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách với giá trị nộp ngân sách tăng từ 1,8 tỷ USD (giai đoạn 1994-2000) lên tới 14,2 tỷ USD (giai đoạn 2001-2010). Năm 2017, dự kiến khu vực FDI đóng góp vào ngân sách khoảng 7 tỷ USD.

Hiện tại, gần 60% vốn FDI tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, tạo ra trên 50% giá trị sản xuất công nghiệp của Việt Nam, đồng thời, góp phần hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực của nền kinh tế như viễn thông, dầu khí, điện tử, xi măng, thép. Khu vực FDI đang tạo công ăn việc làm cho khoảng 3,7 triệu lao động trực tiếp và hàng triệu lao động gián tiếp, với mức thu nhập ổn định.

Không chỉ tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng xuất khẩu, đóng góp tích cực vào ngân sách quốc gia, GS.TSKH Nguyễn Mại còn cho rằng: Rất nhiều địa phương trên cả nước đã có sự bứt phá ngoạn mục nhờ những đóng góp của khu vực FDI. Điển hình như tại tỉnh Bình Dương, 75% giá trị sản xuất công nghiệp và 85% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh thuộc về khu vực FDI. Hay như tỉnh Vĩnh Phúc, từ một địa phương phụ thuộc phần lớn vào ngân sách trung ương, đến nay đã trở thành một trong 6 địa phương thu ngân sách lớn nhất cả nước.

Ông Lê Duy Thành - Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc thừa nhận: Thu ngân sách của tỉnh Vĩnh Phúc tăng hơn 300 lần sau 20 năm, từ 100 tỷ đồng vào năm 1996 đã lên tới 33 ngàn tỷ đồng vào năm 2016. Thu nhập bình quân đầu người hiện đạt 70 triệu đồng/người/năm, cao hơn mức bình quân của cả nước. Tất cả những kết quả đó có được nhờ vào đóng góp không nhỏ của khu vực FDI.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó chủ tịch VAFIE, Tổng biên tập Tạp chí Diễn đàn đầu tư cho rằng: Sự có mặt của khu vực FDI đã thúc đẩy doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực quản trị, sức cạnh tranh, đồng thời thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Hướng đi trên hành trình mới

Có thể nói, hành trình 30 năm thu hút vốn ngoại đã mang lại cho Việt Nam nhiều kết quả tích cực trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị và hội nhập kinh tế quốc tế. Song, bên cạnh những kết quả tích cực đó, khu vực FDI vẫn còn không ít những tồn tại. Cụ thể, rất nhiều doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam chỉ để tận dụng nguồn lao động giá rẻ và thị trường tiêu thụ rộng lớn. Nhiều dự án FDI sử dụng công nghệ lạc hậu, tác động xấu đến môi trường. Khu vực FDI đầu tư tại Việt Nam tương đối nhiều, nhưng mới dừng lại ở việc nhập nguyên phụ liệu ở nước ngoài, mang về lắp ráp trong nước, nên giá trị gia tăng thấp. Bên cạnh đó, sự liên kết giữa khu vực FDI và khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế, 30 năm có mặt tại Việt Nam, nhưng khu vực FDI hầu như cũng không thực hiện chuyển giao công nghệ cho khu vực doanh nghiệp trong nước…

Từ những tồn tại trên, các chuyên gia kinh tế cho rằng, hành trình thu hút FDI trong giai đoạn tới đây cần có sự thay đổi, tạo sự bứt phá mạnh mẽ, đồng thời, phát huy nhiều hơn nữa những mặt tích cực và hạn chế những tồn tại, làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư Việt Nam.

dau an tren hanh trinh 30 nam hut von ngoai

Theo đó, nhằm lựa chọn được những dự án FDI có chất lượng tốt, có sức lan tỏa mạnh mẽ đến nền kinh tế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng Dự thảo Chiến lược FDI giai đoạn 2018-2023, hay còn gọi là Chiến lược FDI thế hệ mới, với sự hỗ trợ của các chuyên gia đến từ Ngân hàng Thế giới (WB).

Theo ông Win Douw, chuyên gia cao cấp về chính sách đầu tư thương mại và cạnh tranh của WB, việc xây dựng Chiến lược FDI thế hệ mới là vô cùng cần thiết, nhất là khi lợi thế lao động giá rẻ của Việt Nam đang mất dần. Trong bối cảnh hội nhập thế giới sâu rộng, muốn thu hút được FDI chất lượng, Việt Nam phải dựa trên những lợi thế nền tảng về kỹ năng lao động, công nghệ và chuỗi sản xuất.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Đỗ Nhất Hoàng - Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài khẳng định: Giai đoạn tới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ đặc biệt chú trọng đến việc chọn lọc dự án, tập trung thu hút các dự án FDI có chất lượng cao, có tác động lan tỏa đối với nền kinh tế, đồng thời nghiêm cấm những dự án tiềm ẩn gây ô nhiễm môi trường và đến Việt Nam chỉ để tận dụng tài nguyên thiên nhiên, nhân công giá rẻ.

Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2017 (VBF 2017) diễn ra tháng 12/2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cũng nhấn mạnh, sẽ kiên quyết xử lý nghiêm theo pháp luật các doanh nghiệp có hành vi gây ô nhiễm, phá vỡ tính bền vững của môi trường tự nhiên, gây ảnh hương tiêu cực đến các giá trị truyền thống về văn hóa, xã hội, sử dụng lao động bất hợp pháp, ít quan tâm đến quyền lợi người lao động, sản xuất hàng giả, kém chất lượng, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dân. Thông điệp của người đứng đầu Chính phủ tại VBF 2017 một lần nữa khẳng định, hành trình thu hút FDI trong giai đoạn tới sẽ đặc biệt quan tâm đến chất lượng!

Nhằm thu hút FDI thế hệ mới, Việt Nam cần thay đổi tư duy cạnh tranh bằng chi phí lao động thấp và cơ chế ưu đãi theo kiểu các địa phương đua nhau “trải thảm đỏ” để thu hút đầu tư nước ngoài.

Nguyễn Hòa

Mới nhất
Scroll