• Thứ năm 21/02/2019 01:47

Đi về nơi những ký ức tỏa sáng

04/02/2019

Khác với những gì thường thấy ở các công viên là sự ồn ào, náo nhiệt thì Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam (xóm Tiềng, xã Bắc Phong, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình) lại mang đến cho tôi cảm giác về sự trường tồn và vĩnh cửu của trí tuệ.

di ve noi nhung ky uc toa sang
Lối vào Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam

Hồi tưởng ký ức

Chiều cuối năm, vùng sơn cước Hòa Bình yên ắng hơn bao giờ hết. Lần theo con đường ven sông ngập hoa hướng dương, Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam hiển hiện ra, mang đến cho chúng tôi nhiều cảm xúc.

Thuyết minh viên Bùi Thị Đảm giới thiệu với chúng tôi, Công viên Di sản hiện đã sưu tầm, lưu trữ hơn 300.000 tư liệu của trên 1.000 nhà khoa học Việt Nam, thuộc mọi lĩnh vực như: Giáo sư Tôn Thất Tùng, giáo sư Đặng Văn Chung, giáo sư Nguyễn Văn Nhân (y học), giáo sư kinh tế học Đoàn Trọng Truyến, giáo sư ngôn ngữ học Phạm Đức Dương, giáo sư sử học Văn Tạo... Mặc dù mới mở cửa đón khách từ cuối năm 2016, nhưng đến nay có hơn 80.000 lượt khách trên mọi miền tổ quốc tới tham quan.

Khác với mô hình thường thấy ở các công viên – dành phần lớn không gian cho hoạt động vui chơi giải trí thì ở đây lại xây theo mô hình đa năng, trong đó tổ hợp bảo tàng - thư viện - trung tâm lưu trữ (hay còn gọi Khu trung tâm) là điểm nhấn. Khu trung tâm được xây trên ý tưởng cuốn sách mở, với công năng chủ yếu là lưu trữ tài liệu, kỷ vật, di sản của các nhà khoa học.

Di sản của các nhà khoa học được lưu giữ ở đây bao gồm nhiều loại hình, từ hồ sơ khoa học, tài liệu cá nhân, công trình nghiên cứu… cho đến cả những ký ức. Ẩn chứa trong mỗi kỷ vật là những câu chuyện không ngừng nỗ lực học tập, vươn lên chiếm lĩnh tri thức và cả tình bạn, tình yêu, tình thầy trò của các nhà khoa học.

Trong số những câu chuyện được nghe kể lại, chuyện về giáo sư Nguyễn Văn Nhân cho tôi nhiều cảm xúc. Đó là vào năm 2008, lúc ấy giáo sư Nguyễn Văn Nhân ốm nặng. Những ngày nằm trên giường bệnh, ông luôn trăn trở, rồi đây những tư liệu được tích lũy suốt cả đời sẽ lưu ở đâu và ai sẽ sử dụng? Hay câu chuyện về giáo sư Đặng Văn Chung, trong những ngày cuối đời ông luôn đau đáu, một mai những “báu vật” của bản thân rồi cũng sẽ lụi tàn theo năm tháng…? May mắn thay, những trăn trở đó đã không xảy ra, hàng nghìn tài liệu quý cùng rất nhiều ghi chép đầu tiên về “ngân hàng xương” của giáo sư Nguyễn Văn Nhân, 8.000 tài liệu của giáo sư Đặng Văn Chung cũng như của nhiều nhà khoa học khác đã được lưu lại tại Công viên Di sản, để các thế hệ sau kế thừa, phát huy những công trình nghiên cứu đó.

di ve noi nhung ky uc toa sang
Công viên thu hút rất đông các em học sinh đến tham quan

Gieo mầm tương lai

Đáng chú ý, trong số hơn 80.000 lượt khách đến tham quan Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam 2 năm qua, có tới 40% số khách tham quan là học sinh đến từ các trường học ở nhiều địa phương trong cả nước. Trong kỷ yếu Công viên Di sản, em Bùi Khánh Cường - học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Hòa Bình đã viết: “Thẳm sâu trong từng kỷ vật, chúng em thấy vô cùng vinh dự khi được chiêm ngưỡng những kỷ vật, những bức thư có nội dung sâu sắc và những thành tích của các nhà khoa học để lại. Qua đó, giúp chúng em cảm thấy tự hào hơn về sự sáng tạo, những phát minh của các nhà khoa học Việt Nam”.

Giáo sư Phong Lê – nguyên Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cũng phải thốt lên: Tôi nhìn thấy nơi đây là địa chỉ rất tin cậy để gửi gắm những gì quý giá nhất của cuộc đời mình. Hoạt động của Trung tâm mang ý nghĩa rất cao thượng, không chỉ lưu giữ tư liệu mà còn gửi gắm tới các thế hệ tương lai về một thời chúng tôi đã sống như thế, với cả tấm lòng yêu nước, yêu dân.

Cùng với trưng bày và lưu giữ hàng trăm nghìn tư liệu quý của các nhà khoa học, Công viên Di sản còn phát triển được hơn 350 loài với trên 80.000 cá thể cây xanh, tạo không gian xanh trong lành, thư thái cho khách đến tham quan và cũng để cho các em học sinh có cơ hội tìm hiểu về những loại thực vật. Bên cạnh đó, nhằm tạo thêm sức hút, công viên cũng xây dựng các công trình trọng tâm như: Bảo tàng ngầm, hồ bán nguyệt, sân lễ hội, đường vinh danh, đỉnh hiếu học… Sự độc đáo trong trưng bày, thiết kế các hạng mục theo dạng mô hình công viên – bảo tàng khiến khách tham quan vô cùng ấn tượng. Nhiều du khách khi đến đây đã nhận xét, mô hình đặc biệt này chắc chắn góp phần truyền cảm hứng sáng tạo và gieo mầm những ước mơ khoa học cho các thế hệ trẻ, đặc biệt là các em học sinh.

Để đưa tri thức, trí tuệ của nhà khoa học đến được với người dân, giới nghiên cứu khoa học rộng rãi hơn, theo giáo sư, bác sĩ Nguyễn Anh Trí – người sáng lập Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam, thời gian tới, Công viên Di sản sẽ cố gắng thường xuyên tổ chức triển lãm, trưng bày hiện vật của các nhà khoa học. “Chúng tôi luôn ghi nhớ, tư liệu hiện vật được chuyển vào đây thì không còn là tài sản riêng của nhà khoa học, của tôi, của Trung tâm mà là tài sản của quốc gia; nơi nghiên cứu, bảo tồn, lưu trữ những giá trị tri thức Việt” – ông Trí trải lòng.

Ông Hồ Xuân Dũng – Phó Chủ tịch UBND huyện Cao Phong – Hòa Bình: Công viên Di sản các nhà Khoa học Việt Nam được triển khai theo phương hướng lâu dài. Thông qua triển lãm, trưng bày của các nhà khoa học, chúng tôi không chỉ muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các nhà khoa học mà còn nhắc nhở về một thời kỳ lịch sử của đất nước, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc với thế hệ trẻ. Trong tương lai, nơi đây sẽ hướng tới các hoạt động trưng bày như quần thể di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Thanh Tâm

Scroll