• Chủ nhật 24/06/2018 21:49

Đưa dệt may dần vượt ngưỡng gia công

23/05/2018

Dệt may vẫn là ngành được ưu tiên hỗ trợ xuất khẩu (XK) trong những năm tới, tuy nhiên để ngành thoát khỏi bóng gia công và XK tăng trưởng thực sự bền vững, cần vượt qua rất nhiều rào cản.  

dua det may dan vuot nguong gia cong

Hạn chế giờ làm thêm cũng là một rào cản cho ngành dệt may trong nước

Áp lực từ nhiều phía

Những năm gần đây, dệt may Việt Nam luôn đạt mức tăng trưởng XK 2 con số và đóng góp khoảng 14% trong tỷ trọng XK của cả nước. Tuy nhiên, ngành hiện đang phát triển lệch. Điều này kéo theo không ít hệ lụy, đáng kể nhất là tỷ lệ sản xuất gia công vẫn chiếm phần lớn tỷ trọng XK, giá trị gia tăng thấp, hiện đạt khoảng 50%.

Tại Hội nghị về giải pháp tổng thể thúc đẩy XK do Bộ Công Thương chủ trì tổ chức diễn ra gần đây, ông Trương Văn Cẩm - Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) - bày tỏ: Thách thức từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng với những điểm nghẽn đã tồn tại lâu chưa được tháo gỡ đã tạo thành những rào cản khó vượt cho XK dệt may.

Đầu tiên là sự thiếu hụt nguồn nguyên liệu, năm 2017 dệt may Việt Nam nhập khẩu (NK) gần 900.000 tấn sợi từ Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, NK 80% nhu cầu vải đã tạo ra tình trạng nghẽn tại khâu dệt nhuộm. Theo lãnh đạo VITAS, nguyên nhân của tình trạng trên đầu tiên là do vốn. Khâu dệt nhuộm đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn hơn rất nhiều so với khâu may, rất ít doanh nghiệp (DN) trong nước có khả năng thực hiện đầu tư, ngay cả với DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng không ngoại lệ. Thống kê của VITAS cũng cho thấy, chỉ 8,3% số vốn FDI vào ngành dệt may hiện nay là đầu tư vào khâu dệt nhuộm. Mặt khác, hiện nhiều tỉnh, thành không mặn mà với các dự án dệt nhuộm do lo ngại về vấn đề ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao cho khâu xơ, dệt nhuộm, thiết kế; năng suất lao động thấp cũng là nguyên nhân khiến nội lực của DN trong nước còn hạn chế.

Rất nhiều FTA có tác động lớn đến dệt may như FTA Việt Nam – EU; FTA Việt Nam - Hàn Quốc và đặc biệt là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đều quy định xuất xứ từ vải và sợi, trong khi đây lại là khâu yếu nhất của ngành.

Một số quốc gia đối thủ cạnh tranh hiện đã nới chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích XK hàng dệt may. Cụ thể, Bangladesh giảm thuế thu nhập DN từ 35% xuống còn 20%, thuế NK sợi nilen và spandex từ 10% xuống còn 5%, thuế NK hóa chất và thuốc nhuộm từ 20% xuống 15%; Pakistan áp dụng miễn thuế cho nguyên liệu và năng lượng cho hàng dệt may XK, miễn thuế NK máy móc; Ấn Độ giảm thuế NK cho một số loại xơ, sợi từ 5% xuống 2,5%...

EU và Mỹ là hai thị trường truyền thống và đứng đầu về tỷ trọng XK của dệt may Việt Nam cũng đang áp dụng thuế suất 0% cho hàng dệt may NK từ một số nước kém phát triển như Campuchia, Myanmar. Trong khi Việt Nam vẫn phải chịu mức thuế bình quân 17,5% vào Mỹ và 9,6% vào EU cũng đã tạo sức ép cạnh tranh lớn với các DN trong nước.

dua det may dan vuot nguong gia cong

Cần tăng tỷ lệ nội đía hóa cho ngành dệt may

Đề xuất giải pháp

Như vậy có thể thấy, dù dệt may được Chính phủ tiếp tục khuyến khích hỗ trợ XK nhưng để ngành thực sự vượt qua được các rào cản trên không hề dễ. Với kinh nghiệm nhiều năm theo dõi và đồng hành với các DN dệt may, ông Trương Văn Cẩm cho rằng, cần có giải pháp mang tính toàn diện, bắt đầu từ khâu yếu nhất của ngành.

Cụ thể, cần tập trung tái cơ cấu trong nội bộ ngành, đón bắt cơ hội từ cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0), áp dụng công nghệ tiên tiến, hình thành chuỗi cung ứng, cân đối dần từ khâu dệt nhuộm đến may mặc và nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm. Chuyển dịch sản xuất theo vùng lãnh thổ, thu hút các dự án dệt nhuộm vào các khu công nghiệp tập trung có hệ thống xử lý nước thải, các dự án may chuyển về khu vực nông thôn để tận dụng nguồn lao động.

Tăng cường hợp tác, liên kết giữa DN trong nước với nhau và với DN FDI, giữa vùng sản xuất nguyên phụ liệu và may, hình thành nên chuỗi cung ứng tại mỗi vùng, miền. Từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và khả năng chủ động về nguyên liệu cho may XK, chuyển dần từ sản xuất gia công sang FOB (chủ động nguyên liệu, sản xuất), ODM (chủ động thiết kế, nguyên liệu, sản xuất). Song song khai thác thị trường truyền thống mới với phát triển thị trường mới. Đào tạo nhân lực cho ngành, trong đó ưu tiên nhân lực chất lượng cao trong các khâu quản lý sản xuất, kỹ thuật, thiết kế thời trang, marketing,… Liên kết với các ngân hàng thương mại để khai thác các nguốn vốn ưu đãi cho sản xuất kinh doanh hoặc góp vốn đầu tư. Đẩy mạnh việc tham gia chứng khoán để tạo kênh huy động vốn đầu tư.

Để tháo gỡ những khó khăn trước mắt liên quan đến xuất nhập khẩu, lãnh đạo VITAS đề xuất: Bộ Tài chính nghiên cứu để DN sử dụng vải trong nước sản xuất hàng XK không phải nộp thuế VAT, vừa để khuyến khích sử dụng vải nội địa và bình đẳng với vải NK cho sản xuất hàng XK.

Ông Trương Văn Cẩm: Nhằm tháo rào cản cho ngành dệt may, các địa phương cần mở lòng hơn đối với các dự án dệt nhuộm, nếu không ngành công nghiệp dệt may của Việt Nam sẽ chỉ dừng lại ở ngưỡng gia công, không tăng được tỷ lệ nội địa hóa và tận dụng được lợi thế từ các FTA.

Theo quy định của Luật thuế XK, thuế NK nguyên phụ liệu NK phục vụ sản xuất XK được miễn thuế. Hiện một số DN ký được đơn hàng lớn nhưng không đủ năng lực sản xuất phải san một phần đơn hàng cho DN nhỏ để bảo đảm tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, phần nguyên phụ liệu đưa đi không được miễn thuế như vậy là không hợp lý và cần điều chỉnh lại.

Thời gian làm thêm quy định không quá 12 giờ/ngày, 30 giờ/tháng, 300 giờ/năm không phù hợp với DN dệt may, nhất là trong bối cảnh yêu cầu thời gian giao hàng ngày một ngắn. Đã có nhiều DN bị cắt hợp đồng do vi phạm quy định giờ làm thêm. Do đó, Chính phủ xem xét điều chỉnh quy định này cho phù hợp với thực tế của ngành.

Việt Nga - Phương Lan

Mới nhất
Scroll