• Chủ nhật 24/09/2017 08:20

Giải pháp cho phát triển thương hiệu làng nghề

21/08/2017

(VEN) - Phát triển thương hiệu là vấn đề khó, đòi hỏi phải đầu tư cả về nguồn lực và thời gian, do đó các chuyên gia khuyến cáo, bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước, các làng nghề phải chủ động trong công tác tuyên truyền, nói không với hàng kém chất lượng và chủ động nâng cao năng lực sản xuất.

giai phap cho phat trien thuong hieu lang nghe
Ngày hội chè Thái Nguyên

Nhiều trở ngại

Theo thống kê từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cả nước hiện có trên 5.000 làng nghề. Khu vực này đang đóng góp tỷ trọng lớn trong 1,7 tỷ USD tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành thủ công mỹ nghệ mỗi năm.

Nhận thấy vai trò quan trọng của khu vực kinh tế này, các địa phương đã tạo nhiều cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tại làng nghề phát triển. Trong đó, sử dụng công cụ sở hữu trí tuệ để xây dựng thương hiệu, định vị cho sản phẩm là một trong những giải pháp tốt.

Thái Nguyên là một điển hình, tỉnh hiện có 129/134 làng nghề chế biến chè. Từ nhiều năm qua, tỉnh rất chú trọng xây dựng và phát triển thương hiệu “Chè Thái Nguyên”. Hiện Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cấp 8 nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm chè của tỉnh như: “Chè Thái Nguyên”, “Chè Tân Cương”, “Chè Tức Tranh”, “Chè xóm 5” thị trấn sông Cầu.… Riêng nhãn hiệu “Chè Thái Nguyên” năm 2014 đã được bảo hộ tại thị trường Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan, trở thành một thương hiệu nổi tiếng của Việt Nam.

Việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm đã giúp chè Thái Nguyên nâng cao sức cạnh tranh, đặc biệt giá trị kinh tế tăng từ 30-50% so với trước khi được bảo hộ, đồng thời góp phần ngăn chặn nạn hàng giả hàng nhái trên thị trường.

Cùng với đó, tại một số địa phương, nhiều làng nghề đã xây dựng và khai thác được giá trị của thương hiệu như: Làng nghề rượu Trương Xá, tỉnh Hưng Yên; chạm bạc Đồng Xâm và cói Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình; tre trúc Xuân Lai, TP. Hà Nội; sản xuất trứng vịt biển Đồng Rui, tỉnh Quảng Ninh….

Tuy nhiên, theo luật sư Lê Kinh Hải - Giám đốc điều hành Công ty TNHH Phát triển tài sản trí tuệ Việt, vẫn còn một số làng nghề đã xây dựng nhãn hiệu tập thể nhưng chưa bảo vệ và khai thác hiệu quả. Đơn cử, sản phẩm tương Bần của tỉnh Hưng Yên được bảo hộ nhãn hiệu tập thể năm 2011, tuy nhiên hiện tượng tương kém chất lượng bán dọc quốc lộ 5 vẫn diễn ra thường xuyên. Một số địa phương khác như Bắc Ninh, Hải Dương cũng sản xuất tương và dán nhãn “Tương Bần”. Người tiêu dùng hiện mang tâm lý hoài nghi và không có căn cứ nào xác định tương đúng xuất xứ, chất lượng, gây thiệt hại cho làng nghề, ảnh hưởng không tốt tới sự cạnh tranh lành mạnh của sản phẩm trên thị trường.

Tương tự, sản phẩm của làng nghề dệt lụa Vạn Phúc - TP. Hà Nội cũng đã được bảo hộ dưới tên “Lụa Hà Đông”. Tuy nhiên, làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một khi số hộ làm nghề và số máy dệt đã giảm tới 70% so với thời kỳ cao điểm. Một số cá nhân tại làng nghề vì lợi ích trước mắt đã trà trộn hàng kém chất lượng, bán hàng không đúng nguồn gốc gây mất lòng tin với người tiêu dùng.

Cần chủ động

Việc xây dựng thương hiệu là vấn đề khó bởi đòi hỏi rất nhiều thời gian và nguồn lực. Khu vực làng nghề sản xuất hầu hết thủ công, kinh nghiệm quản lý nghèo nàn, nguồn lực hạn chế thì vấn đề xây dựng và khai thác được giá trị thương hiệu lại càng khó. Là người trong cuộc, ông Nguyễn Văn Trung - nghệ nhân làng nghề mây tre đan Phú Vinh (Hà Nội) chia sẻ: Tuy làng nghề đã được xác nhận và cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể nhưng không được hướng dẫn và kiểm tra quy trình thực hiện. Cùng với đó, Ban quản lý thương hiệu của làng nghề còn thiếu kinh nghiệm khiến việc khai thác các chứng nhận chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Ông Bùi Quang Huân - Chủ tịch Hiệp hội làng nghề tỉnh Thái Nguyên cũng băn khoăn: Việc quản lý và sử dụng nhãn hiệu còn lúng túng do các văn bản, chính sách chưa đầy đủ, thực thi cũng chưa tốt, vẫn còn hiện tượng mượn danh chè Thái Nguyên để lưu hành chè không phải của Thái Nguyên ra thị trường. Việc ghi nhãn hàng hóa đối với sản phẩm chè Thái Nguyên cũng chưa đầy đủ và theo một chuẩn mực thống nhất. Các hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm chè Thái Nguyên chưa được quan tâm đúng mức cũng là yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Trên thực tế, không chỉ riêng khu vực làng nghề, ngành thủ công mỹ nghệ nói chung đang gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng, bảo vệ và phát triển thương hiệu. Nguyên do, bên cạnh chất lượng, mẫu mã sản phẩm tốt còn cần chiến lược quảng bá rộng rãi, nhưng đây lại là khoản đầu tư khá lớn, vượt quá sức của doanh nghiệp.

Vì vậy, đại diện Trung tâm Nghiên cứu và phát triển thương hiệu làng nghề cho rằng: Bên cạnh việc doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm, đăng ký bảo hộ, Nhà nước cũng cần có chính sách hỗ trợ trong việc xác định các dòng sản phẩm đặc trưng, khâu thiết kế, quảng bá trên thị trường quốc tế. Bản thân các nghệ nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp tại làng nghề phải nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng bộ phận nhận diện và đăng ký bảo hộ thương hiệu cho cơ sở. Cần có sự kết nối giữa các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong làng nghề tạo thành mạng lưới sản xuất, kiểm soát chất lượng và bảo đảm đồng bộ cho sản phẩm.

Riêng với Thái Nguyên, ông Bùi Quang Huân kiến nghị: Để thương hiệu “Chè Thái Nguyên” phát triển mạnh, các cấp các ngành cần quan tâm hơn nữa đến công tác hỗ trợ xây dựng và phát triển thương hiệu; tăng cường phổ biến chính sách của Nhà nước về phát triển thương hiệu, hướng dẫn và đăng ký bảo hộ thương hiệu “Chè Thái Nguyên”. Tổ chức tập huấn về xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm tại cơ sở giúp các hộ gia đình, làng nghề nhận thức được lợi ích từ việc xây dựng và phát triển thương hiệu.

Gắn việc xây dựng và phát triển thương hiệu với chỉ dẫn địa lý và việc thực hiện các quy trình sản xuất chè an toàn vệ sinh thực phẩm, hữu cơ, có chứng nhận xuất xứ; thực hiện đúng quy trình về ghi đầy đủ thông tin sản phẩm trên bao bì, đăng ký đầy đủ mã số mã vạch.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại qua các kênh thông tin điện tử, hội chợ, kết nối thị trường trong và ngoài nước. Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chè của các làng nghề theo quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành nghề của tỉnh. Xây dựng và ban hành các văn bản pháp quy về việc quản lý và sử dụng nhãn hiệu “Chè Thái Nguyên”. Nâng cao năng lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ với nhãn hiệu “Chè Thái Nguyên” thông qua việc kiểm tra, kiểm soát thực hiện quy định và xử lý các hành vi xâm phạm.

Bùi Việt

Scroll