• Thứ ba 17/09/2019 16:41
Phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Giám sát chặt chẽ

11/09/2019

Xu hướng ngân hàng thương mại (NHTM) đổ vốn vào trái phiếu doanh nghiệp (DN) nở rộ, nhất là khi một số DN trong lĩnh vực bất động sản (BĐS) huy động vốn với lãi suất cao, thậm chí cạnh tranh với lãi suất tiền gửi ở NHTM. Trước thực tế này, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có văn bản gửi các NHTM yêu cầu, kiểm soát rủi ro trong hoạt động đầu tư phát hành trái phiếu DN (TPDN).

giam sat chat che
NHNN yêu cầu các các NHTM kiểm soát chặt chẽ việc phát hành trái phiếu DN

Cuộc đua phát hành trái phiếu

Số liệu thống kê từ Công ty Chứng khoán MBS cho thấy, trong 7 tháng đầu năm 2019 có 8/11 DN top đầu về lượng TPDN phát hành là các ngân hàng (NH). Cụ thể trong tháng 7/2019, NH VPBank đã phát hành thành công 300 triệu USD (tương đương 7 nghìn tỷ đồng) trái phiếu quốc tế tại Singapore, với kỳ hạn 3 năm, lãi suất cố định 6,25%/năm, trả lãi 6 tháng/lần, sử dụng USD là loại tiền tệ phát hành và thanh toán. Đợt phát hành thành công này đã nâng giá trị trái phiếu VPBank phát hành từ đầu năm đến nay lên gần 13.000 tỷ đồng, đứng đầu thị trường.

Một số NH khác như TPBank cũng đã thông báo kế hoạch phát hành 200 triệu USD trái phiếu quốc tế, để tăng vốn cấp II trong năm 2019; SHB vừa công bố lấy ý kiến cổ đông kế hoạch tăng vốn thông qua phương án chào bán trái phiếu quốc tế. Mới đây, VietinBank vừa thông qua phương án phát hành riêng lẻ 500 tỷ đồng trái phiếu đợt 3, với mệnh giá 1 tỷ đồng/trái phiếu. Theo đó, lãi suất trái phiếu cố định 8% với toàn bộ kỳ hạn 7 năm, dự kiến thời gian phát hành trong quý III, quý IV/2019. Đây là trái phiếu không chuyển đổi, không được đảm bảo bằng tài sản của tổ chức phát hành, thỏa mãn các điều kiện để được tính vào vốn cấp 2 theo quy định.

Bên cạnh đó, theo đánh giá của Công ty CP Chứng khoán Rồng Việt, thời gian qua, các DN, đặc biệt trong lĩnh vực BĐS, đã phát hành TPDN với lãi suất cao. Nhìn ở mặt tích cực, với mức lãi suất hấp dẫn như vậy, tỷ lệ hấp thu cao sẽ giúp giá BĐS duy trì đà tăng ổn định.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong 6 tháng đầu năm 2019, tổng mức phát hành TPDN là 116.085 tỷ đồng, tăng 7,4% so với cùng kỳ 2018, trong đó NHTM phát hành 36.700 tỷ đồng (chiếm 36%), DN BĐS là 22.122 tỷ đồng (19%), lượng phát hành của công ty chứng khoán chiếm 3,5%, còn lại là các DN khác. Lãi suất TPDN bình quân là 9,5-11%/năm. Nhìn tổng thể là bằng và cao hơn khoảng 0,5% so với mức cho vay phổ biến của các NHTM. Quy mô thị trường TPDN tới hết tháng 6/2019 có mức vốn hóa bằng 10,22% GDP, tăng 21% so với cùng kỳ 2018, vượt mục tiêu đặt ra là 7% GDP vào năm 2020.

Tăng cường giám sát

Lý giải về việc các DN tăng phát hành TPDN trong thời gian gần đây, theo Tiến sĩ Bùi Quang Tín - Khoa Quản trị Kinh doanh Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh: Hiện nhiều NH rất cần vốn trung và dài hạn để cho vay trong những tháng cuối năm sau khi đã được NHNN nới hạn mức tăng trưởng tín dụng. Ngoài ra, NH cũng cần vốn để đáp ứng lộ trình giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn theo quy định, cần tăng vốn cấp 2 để dần đáp ứng một số chỉ tiêu theo chuẩn Basel 2 kể từ năm 2020.

Từ phía các DN BĐS, việc tăng phát hành trái phiếu DN tập trung ở một số lý do như DN không thể vay được tiền từ NH dù lãi suất NH thấp. Nhiều dự án không đầy đủ yêu cầu về pháp lý, không đủ điều kiện vay, chưa kể vay NH phải chịu sự kiểm soát dòng vốn hạn chế cho vay BĐS nên yêu cầu cao về thủ tục hồ sơ rõ ràng, minh bạch... Do đó, DN BĐS buộc phải phát hành trái phiếu với lãi suất cao nhưng được sử dụng vốn linh hoạt hơn.

Trong bối cảnh các DN ồ ạt phát hành TPDN, NHNN vừa yêu cầu các NHTM trong nước kiểm soát rủi ro trong hoạt động đầu tư TPDN. Theo NHNN, hoạt động đầu tư TPDN của các NHTM nói chung còn tiềm ẩn rủi ro khi một số NH có số dư đầu tư TPDN chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản và tiếp tục tăng nhanh. Cùng với đó, số dư đầu tư trái phiếu vào lĩnh vực xây dựng, BĐS lớn khi thị trường này chưa phục hồi vững chắc. NHNN yêu cầu, các NHTM cũng phải tăng cường kiểm soát hoạt động đầu tư TPDN, có biện pháp kiểm soát nợ, nhằm hạn chế nợ xấu phát sinh, nâng cao năng lực đánh giá, thẩm định và hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

Theo chuyên gia tài chính - Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, việc phát hành trái phiếu và đi vay vốn thì DN nhận thấy phát hành trái phiếu quá thuận lợi, chủ yếu là vay tín chấp, không cần tài sản bảo đảm. Trái phiếu có loại chuyển đổi và không chuyển đổi. Nếu không chuyển đổi thì chỉ trả lãi, nên DN thuận lợi hơn và họ đổ xô phát hành. Từ sau khi Nghị định số 163/2018/NĐ-CP quy định về phát hành TPDN nới lỏng hơn, trong đó đáng chú ý là bỏ điều kiện DN phát hành trái phiếu phải có lãi trong năm gần nhất, khiến thị trường này sôi động hơn nhưng cũng rủi ro hơn, bởi dù làm ăn thua lỗ, DN vẫn được phát hành trái phiếu ra. Vì thế, cơ quan thanh tra của NHNN cần giám sát kỹ hoạt động phát hành TPDN, đảm bảo tính chân thực của các hệ số an toàn vốn tại các ngân hàng.

Để đảm bảo an toàn trong hoạt động NH, hạn chế rủi ro trong hoạt động mua TPDN, NHNN cũng yêu cầu NHTM phải rà soát các quy định nội bộ, đảm bảo ban hành đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật, các quy định nội bộ liên quan đến hoạt động mua TPDN như quy định về quy trình, thủ tục thẩm định, phê duyệt và quyết định mua TPDN, nguyên tắc, chỉ tiêu đánh giá, xác định mức độ rủi ro mua trái phiếu… phù hợp với đặc điểm kinh doanh của ngân hàng và theo đúng quy định tại Thông tư 22/2016/TT- NHNN quy định việc tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài mua TPDN.

Thanh Thanh

Mới nhất
Scroll