• Thứ hai 18/12/2017 10:12
Suy ngẫm từ mô hình Quốc gia thông minh của Singapore và Estonia

Kỳ 1: Sáng tạo trên nền tảng công nghệ và làm chủ tri thức

20/03/2017

(VEN - Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang gõ cửa. Những hạn chế về diện tích hay cơ cấu dân số dường như không phải là rào cản lớn đối với hai quốc gia Singapore và Estonia khi Chính phủ hai quốc gia này đã bắt đầu “hái quả ngọt” từ mô hình Quốc gia thông minh mà họ áp dụng. Liệu đây có phải là chiến lược hợp lý mà Việt Nam có thể áp dụng trong kỷ nguyên mới?  

ky 1 sang tao tren nen tang cong nghe va lam chu tri thuc

Thế giới đang nói nhiều về việc làm thế nào để bắt kịp cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển siêu tốc của công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, mang tính đột phá và xóa nhòa đi mọi ranh giới về không gian, đem lại những tiện ích to lớn cho con người. Trong cuộc đua này, những quốc gia làm chủ được tri thức, có khả năng sáng tạo trên nền tảng công nghệ sẽ chiến thắng.

Mọi ý tưởng đều có cơ hội hình thành và thử nghiệm

Được biết đến rộng rãi sau lời công bố của Thủ tướng Lý Hiển Long ngày 24/11/2014, khái niệm Quốc gia thông minh (smart nation) là một mô hình đất nước đòi hỏi những nỗ lực làm việc tập thể của chính phủ, doanh nghiệp và người dân, nhằm xây dựng cuộc sống tốt hơn, tạo ra nhiều cơ hội hơn và hỗ trợ cộng đồng mạnh hơn thông qua các giải pháp công nghệ cao. Mô hình Quốc gia thông minh của Singapore có những điểm tương đồng với chính sách quản lý đất nước bằng công nghệ của Estonia.

Theo đó, giao thông và môi trường, nhà ở, hiệu quả kinh doanh, y tế, và các dịch vụ công là 5 lĩnh vực then chốt đối với toàn xã hội và từng người dân mà công nghệ số có thể tham gia. Mọi ý tưởng của người dân và doanh nghiệp đều có cơ hội hình thành và thử nghiệm, khi chính phủ Quốc gia thông minh cam kết sẽ tạo điều kiện về hạ tầng và chính sách.

Đơn cử như cách cải thiện vấn đề giao thông và môi trường, Bộ Giao thông Singapore đang áp dụng những phương án thông minh, dựa trên những dữ liệu thời gian thực. Đảo quốc sư tử thực thi sáng kiến hộp kỹ thuật trên mặt đất đặt tại các cột đèn đường hoặc điểm dừng xe buýt, kết nối với các đường dây cáp quang. Trong những chiếc hộp này, các bộ cảm biến có khả năng phát hiện chất gây ô nhiễm không khí, dự báo mưa lớn hay ùn tắc giao thông. Ngoài ra, các bộ cảm biến này còn có thể báo cáo về tình trạng thùng rác đầy, kết hợp với hình ảnh chụp có thể phát hiện những người xả rác và nhắc nhở họ thu dọn.

Hay như trong vấn đề nhà ở, công nghệ thông tin sẽ tạo ra môi trường sống an toàn và bền vững cho người dân. Ông Alvin Oh Szu Chuang, Cơ quan Phát triển đô thị bền vững cho biết: "Punggol Northshore sẽ là dự án nhà ở công cộng mới đầu tiên của chúng tôi, nơi chúng tôi có thể thử nghiệm tất cả các công nghệ mới và xây dựng các cơ sở hạ tầng cho phép dân cư có thể sử dụng các thiết bị thông minh tại nhà như hệ thống giám sát người cao tuổi, hệ thống quản lý điện nước, giúp cuộc sống thuận tiện hơn và an toàn hơn".

Cốt lõi nằm ở con người

Cốt lõi của một Quốc gia thông minh nằm ở con người thông minh. Cả Singapore lẫn Estonia đều nhìn nhận ra vấn đề then chốt này. Singapore triển khai sáng kiến này với triết lý cụ thể: “Thông minh không phải được đo bởi sự phát triển của công nghệ, mà nằm ở việc xã hội sử dụng công nghệ để xử lý các vấn đề cũng như thách thức đang gặp phải. Người dân phải là trung tâm của Quốc gia thông minh, chứ không phải công nghệ”.

Và quả thực, Singapore và Estonia đều được đánh giá là quốc gia có học sinh phổ thông thông minh nhất thế giới theo hệ thống đánh giá Pisa của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) công bố năm 2016. Cụ thể, tại Bảng xếp hạng ở lĩnh vực khoa học và toán học, Singapore đều đứng đầu. Trong khi đó, Estonia đứng vị trí thứ ba ở lĩnh vực khoa học và vị trí thứ 22 ở lĩnh vực toán học.

Nếu sự giàu có của Singapore được xây dựng trên cơ sở giáo dục thì bí mật của hệ thống giáo dục nước này lại nằm ở chất lượng giáo viên và chất lượng giảng dạy. Những sinh viên ưu tú nhất sắp ra trường được tuyển chọn vào đội ngũ giáo viên của đất nước, còn phương pháp giảng dạy của Singapore là không phân loại học sinh. Giáo viên sẽ chờ đợi các em học sinh yếu hơn nắm bắt được bài học trước khi chuyển sang bài mới. Nhờ đó, học sinh khá hơn càng có thời gian nắm vững kiến thức và giáo viên cũng cắt giảm được các lớp học thêm. Phương pháp giảng dạy của Singapore hạn chế việc học thuộc lòng, thay vào đó tập trung vào kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Giáo dục của Singapore không chỉ truyền thụ kiến thức, mà quan trọng hơn là dạy cho các em học sinh cách sử dụng kiến thức mình học ra sao để gặt hái thành công trong tương lai.

Cách Singapore 10.000 km, quốc gia nhỏ bé Estonia với vỏn vẹn 1,3 triệu dân đã âm thầm theo đuổi mục tiêu xây dựng cộng đồng am hiểu kỹ thuật bắt đầu từ việc triển khai dự án ProgeTiiger, đào tạo lập trình cho trẻ em từ 7 tuổi. Ở quốc gia Baltic này, việc các em học sinh từ lớp ba đã bắt đầu ý tưởng kinh doanh của riêng mình không còn là điều xa lạ. Hầu hết các em đều muốn thành lập một công ty trên mạng, bởi ở Estonia, công nghệ cao đã khiến mọi việc trở nên đơn giản hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn rất nhiều.

Kỳ 2: Việt Nam đầy tiềm năng trở thành Quốc gia thông minh

Nhật Quang

Scroll