• Thứ ba 16/10/2018 22:32

“Mở đường” cho nhà đầu tư rót vốn vào startup

01/12/2016

(VEN) - Hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo muốn phát triển và thành công không thể thiếu vai trò của các quỹ, nhà đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư thiên thần. Do đó, cần nhanh chóng gỡ vướng mắc pháp lý để mở đường cho nhà đầu tư rót vốn vào các doanh nghiệp (DN) khởi nghiệp (startup).

mo duong cho nha dau tu rot von vao startup
Hoạt động khởi nghiệp rất cần sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), qua thống kê, hiện có hơn 20 quỹ đầu tư mạo hiểm nước ngoài có hoạt động đầu tư cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam như: IDG Ventures, CyberAgent Ventures, VinaCapital, 500 startups.... Bên cạnh đó, tại Việt Nam cũng đã bắt đầu hình thành một số mạng lưới đầu tư thiên thần như: VIC Impact với khoảng 10 nhà đầu tư là doanh nhân khởi nghiệp thành công và một số nhà đầu tư chuyên nghiệp; Hatch! Angel network - mạng lưới nhà đầu tư do Tổ chức Hatch hỗ trợ khởi nghiệp hình thành; iAngel - mạng lưới đầu tư thiên thần mới được hình thành, dựa trên các thành viên của Hiệp hội DN trẻ Hà Nội (HanoiBA).

Gần đây, nhận thấy tiềm năng phát triển của các DN khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam, số lượng các quỹ đầu tư mạo hiểm nước ngoài mong muốn đầu tư vào Việt Nam đang có xu hướng tăng lên. Thống kê cho thấy, tổng số thương vụ đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam năm 2012 là 24 thương vụ, đến năm 2015 đã tăng lên 67 thương vụ và hứa hẹn sẽ còn tiếp tục tăng trong thời gian sắp tới. Tuy nhiên, các quỹ này chưa đầu tư thành lập quỹ 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam mà chỉ có văn phòng đại diện để tìm các khoản đầu tư.

Ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và DN KH&CN (Bộ KH&CN) nhấn mạnh, lý do các quỹ đầu tư nước ngoài không thành lập quỹ tại Việt Nam mà chỉ có văn phòng đại diện vì họ chưa thấy được sự an toàn và cơ hội bền vững trong vấn đề khởi nghiệp tại Việt Nam. Mặc dù nhận thức về cơ hội khởi nghiệp tại Việt Nam đã tăng, từ 36,8% trong năm 2013 lên 39,4% năm 2014, nhưng còn thấp so với mức bình quân 55,6% của các nước đang ở giai đoạn phát triển tương tự như nước ta. Hơn nữa, văn hóa chấp nhận thất bại, rủi ro trong kinh doanh của các DN khởi nghiệp chưa cao. Chính điều này cũng khiến các quỹ đầu tư ngại ngần rót vốn, vì sợ các startup không làm đến cùng và có thể bỏ cuộc bất cứ lúc nào.

Ông Võ Trần Đình Hiếu, Giám đốc nghiệp vụ mảng đầu tư công ty tư nhân, Quỹ Dragon Capital Group cho rằng, trong 22 năm qua, Dragon Capital đã đầu tư vào nhiều công ty khởi nghiệp và cảm nhận được nhiều “vị đắng”. Cách đây một năm, tức khoảng sau 20 năm đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp Glass Egg Digital Media tại Việt Nam, Dragon Capital Group mới rút lại được phần lớn số vốn gốc và không có lợi nhuận từ khoản đầu tư này. Hay thương vụ đầu tư vào Công ty Giấy Vĩnh Tiến cũng khiến Dragon Capital Group mất phần lớn vốn đầu tư. Sau đó, Dragon Capital Group phải chuyển hướng sang các DN nhà nước cổ phần hóa, các DN tư nhân lớn mới có thể tồn tại đến thời điểm này.

“Việt Nam đang mất thị phần vốn đầu tư vào một số quốc gia láng giềng như Singapore, Thái Lan, Philippines do thiếu cơ chế, chính sách bảo vệ nhà đầu tư cũng như chính sách khuyến khích các nhà đầu tư mạo hiểm. Do đó, những việc mà Chính phủ Việt Nam cần làm sớm là hoàn thiện cơ chế bảo vệ các nhà đầu tư mạo hiểm nước ngoài, giúp cho họ đầu tư "chính danh" để tăng mức độ cam kết gắn bó với thị trường và DN khởi nghiệp Việt Nam”, ông Hiếu bày tỏ.

Cũng theo ông Hiếu, có hai lý do cấp thiết để Chính phủ, cụ thể là Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần sớm hoàn thiện Thông tư về quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo. Thứ nhất, việc hoàn thiện cơ chế sẽ tháo gỡ vướng mắc trong phương thức đầu tư cho nhà đầu tư mạo hiểm nước ngoài, giúp cho họ có thể dễ dàng sở hữu cổ phần trực tiếp tại DN khởi nghiệp. Thứ hai, khi cơ chế thông thoáng sẽ là tiền đề cho sự xuất hiện của nhóm nhà đầu tư mạo hiểm là Lead Investor - những nhà đầu tư mạo hiểm “dũng cảm nhất” hay có thể được gọi là nhà đầu tư “vốn mồi”. Khi nút thắt trong cơ chế đầu tư được tháo gỡ, Dragon Capital và FPT Corporation dự kiến đẩy mạnh hoạt động xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp và đầu tư khởi nghiệp tại Việt Nam thông qua chương trình Quỹ tăng tốc khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam (VIISA).

Trước vấn đề này, ông Hồ Sỹ Hùng, Cục trưởng Cục Phát triển DN (Bộ Kế hoạch & Đầu tư) cho hay, bản dự thảo Thông tư hướng dẫn việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo đã được cơ quan này hoàn tất và hiện đang trình Chính phủ xem xét. Theo dự thảo, các nhà đầu tư và đối tượng khởi nghiệp sáng tạo tự thỏa thuận về giá trị phần vốn góp, cổ phần, tỷ lệ vốn góp, tỷ lệ cổ phần tại DN được hình thành hoặc tăng vốn từ hoạt động đầu tư. Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm xác nhận sự thành lập của quỹ, các thỏa thuận giữa các thành viên, làm căn cứ pháp lý để giải quyết tranh chấp sau này. Dự thảo thông tư cũng quy định về việc thành lập, một số nguyên tắc tổ chức, quản lý của quỹ để hướng dẫn các nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo.

Ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và DN KH&CN: Cần công nhận loại hình đầu tư mạo hiểm và đơn giản hóa thủ tục đăng ký đầu tư mạo hiểm. Bên cạnh đó, cần có các chính sách thuế, hỗ trợ và ưu đãi cho các nhà đầu tư vào DN khởi nghiệp.

Quỳnh Nga

Mới nhất
Scroll