• Thứ tư 20/06/2018 16:50

Nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo: Cần thiết cho tăng trưởng bền vững

22/05/2018

(VEN) - Báo cáo Triển vọng phát triển châu Á 2018 (ADO) do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) thực hiện và công bố vào tháng 4/2018 nhận định: Thiếu hụt lao động kỹ năng cao đang là một “rào cản”. Nếu không được giải quyết tốt, vấn đề này sẽ cản trở tốc độ tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam.

nang cao chat luong giao duc dao tao can thiet cho tang truong ben vung
Việt Nam cần hiện đại hoá, nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo tại các trường đại học, trường đào tạo nghề ngay từ bây giờ

“Nút thắt” tăng trưởng

Báo cáo Cạnh tranh toàn cầu 2017-2018 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) cũng nêu rõ, “lực lượng lao động chưa được đào tạo đầy đủ” là hạn chế lớn thứ hai của môi trường kinh doanh Việt Nam hiện nay. Còn theo khảo sát lực lượng lao động tại Việt Nam của Ngân hàng Thế giới (WB), tìm được các vị trí việc làm đòi hỏi tay nghề cao là một thách thức lớn đối với hầu hết các doanh nghiệp (DN) đang hoạt động. Báo cáo cho biết, có khoảng 70%-80% ứng viên cho các vị trí quản lý và kỹ thuật không đáp ứng được yêu cầu của DN.

Trong Báo cáo Nghiên cứu khảo sát về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2017 (PCI) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện và công bố vào tháng 3/2018 cũng cho thấy, chỉ có khoảng 31% DN đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hài lòng với chất lượng lao động Việt Nam hiện nay. Thiếu hụt lao động có kỹ năng, tay nghề cao đang nổi lên là một “nút thắt” trong quá trình thu hút FDI cũng như các hoạt động kinh doanh nói chung, kìm hãm tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững của Việt Nam.

Giải pháp

Để giải quyết vấn đề nêu trên, đại diện ADB cho rằng, Việt Nam cần tập trung vào 3 nhóm giải pháp chính. Thứ nhất, cần ưu tiên cho ba nhóm sáng kiến tăng cường hiệu quả của hệ thống các trường đại học, trường dạy nghề theo hướng mở rộng tiếp cận, cải thiện chất lượng, tinh giản quản trị. Trong đó, mở rộng tiếp cận là yếu tố then chốt, vì lực lượng lao động Việt Nam đang tăng nhanh từ 38 triệu người vào năm 2000 và dự báo sẽ đạt 56 triệu năm 2020. Hiện tại, chỉ có 20% số người lao động trên cả nước có bằng đại học hoặc được đào tạo nghề bài bản. Mặc dù đã tăng cường đầu tư thời gian qua, song năng lực đào tạo của các trường, trung tâm dạy nghề vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu thực tiễn của các DN.

Thứ hai, Việt Nam cần phải đạt được nhiều tiến bộ hơn trong việc xây dựng cho sinh viên đại học năng lực tư duy phản biện, giải quyết những vấn đề và kỹ năng quản lý con người trong hoàn cảnh thực tế. Xếp hạng cảm nhận chất lượng hệ thống giáo dục đại học trong Báo cáo Cạnh tranh toàn cầu 2017-2018 của WEF cho thấy, Việt Nam chỉ đứng thứ 84 trong 140 quốc gia được khảo sát, chất lượng các trường đào tạo về quản lý thấp. Điều này thể hiện nhu cầu cấp bách là cần phải khớp nối được các chương trình đào tạo với nhu cầu nhân lực của DN. Mặc dù các nỗ lực cải cách gần đây đã đạt một số tiến bộ, nhưng các trường đại học công lập và một số trường đào tạo nghề vẫn bị hạn chế bởi thiếu tự chủ, chương trình đào tạo lạc hậu và chậm đổi mới, các trường đại học tư thục bị hạn chế chỉ tiêu tuyển sinh. Theo ADB, cần phải có sự hợp tác mạnh mẽ và nhất quán hơn giữa Chính phủ và khu vực tư nhân trong và ngoài nước, nhằm nâng cấp hệ thống giáo dục đại học lên tầm đẳng cấp quốc tế, chuẩn bị tốt hơn cho học sinh, sinh viên có đủ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp để bước vào thị trường lao động trong tương lai.

Thứ ba, cần phải tinh giản hệ thống và công tác quản trị của các trường đại học và đào tạo nghề. Công tác quản lý hiệu quả, chất lượng đào tạo hiện khá phức tạp khi trách nhiệm quản lý trên 2.000 cơ sở đào tạo hiện nay đang trực thuộc chủ quản rải rác ở 13 bộ ngành và 63 tỉnh thành/phố trên cả nước. Mặc dù từ năm 2005, việc kiểm định chất lượng đào tạo đã trở nên bắt buộc với tất cả các trường, song trên thực tế việc áp dụng chuẩn mực chung vẫn rất khó khăn. Tình trạng quản lý manh mún hiện nay đã gây khó khăn cho việc xây dựng các chiến lược phối hợp nhằm đạt được mục tiêu chính sách quốc gia/hoặc cùng áp dụng chuẩn mực chung và chia sẻ trách nhiệm giữa các cơ sở đào tạo.

ADB cho rằng, để thay đổi trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo nguồn lao động có thể phải mất một thế hệ mới đạt được kết quả. Do vậy, Việt Nam cần hiện đại hoá, nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo tại các trường đại học, trường đào tạo nghề ngay từ bây giờ. Chỉ khi cải thiện tốt và rút ngắn được khoảng cách giữa kỹ năng, tay nghề của lực lượng lao động với nhu cầu của DN, Việt Nam mới có thể thu hút mạnh mẽ đầu tư, qua đó duy trì tốc độ trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Nâng cao chất lượng nguồn lao động, giúp Việt Nam đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững hơn trong thời gian tới.

Lan Ngọc

Mới nhất
Scroll