• Thứ hai 19/08/2019 09:44

Người giữ hồn văn hóa dân tộc Tày

22/03/2019

Trong không gian tổ chức Diễn đàn du lịch ASEAN (ATF 2019) tại Quảng Ninh đầu tháng 1, hình ảnh văn hóa dân tộc Tày do Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải (Thái Nguyên) tái hiện đã gây ấn tượng sâu đậm với quan khách. Đặc biệt, bà Nguyễn Thị Thanh Hải (55 tuổi – dân tộc Tày), người sáng lập khu bảo tồn tư nhân đầu tiên của Thái Nguyên, chính là 1 trong 20 người trong Cuốn sách câu chuyện du lịch Việt Nam 2019.

nguoi giu hon van hoa dan toc tay
Khu bảo tồn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa dân tộc Tày đặc sắc

Sinh ra và lớn lên ở xã Bình Thành, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, năm 2003, bà Nguyễn Thị Thanh Hải chuyển đến xóm Mỹ Hào, xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên sinh sống. Theo như lời bà Hải mô tả, nơi đây là ốc đảo nằm giữa thành phố Thái Nguyên và thành phố Sông Công, cách thủ đô Hà Nội khoảng 70km.

“Hồi đó, gia đình tôi rất nghèo nên chỉ đủ tiền mua khu đất cằn nhất, thuộc xóm nghèo nhất của xã Thịnh Đức. Những ngày đầu, nơi đây là khu đất trống đồi trọc, vì thế, tôi đã tìm mua một số loại cây, rau cỏ và bắt đầu gieo trồng. Tôi cùng mọi người trong gia đình dựng một nhà sàn để chăn nuôi lợn, gà ở ngay phía dưới…” - bà Hải nhớ lại.

Nhờ sự chăm sóc của gia đình bà Hải, đất đai nơi đây được cải tạo, cây cối, rau cỏ đã xanh um, gia đình bà Hải cũng dịch chuyển chăn nuôi ra phía ngoài và bắt đầu chuyển đến ở nhà sàn đó. Từng bước, bà tiếp tục dành nhiều khoảnh đất để trồng các loại rau xanh và trồng thêm rất nhiều loại cây khác có tác dụng chữa bệnh, tốt cho sức khỏe… Đây chính là khởi đầu xây dựng Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải sau này của bà Hải.

nguoi giu hon van hoa dan toc tay
Bà Nguyễn Thị Thanh Hải, người sáng lập khu bảo tồn tư nhân đầu tiên của Thái Nguyên và là 1 trong 20 người trong Cuốn sách câu chuyện du lịch Việt Nam 2019

Ý tưởng mở rộng Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái, theo như chia sẻ của bà Hải là bắt đầu từ lời căn dặn của bố mẹ bà rằng, sau này dù có đi đâu hay làm bất cứ công việc gì cũng không được đánh mất tiếng nói và phong tục tập quán dân tộc mình. Vì thế, khi bắt đầu bắt tay xây dựng Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, bà Hải không có ý định sẽ khai thác làm du lịch mà chỉ để gìn giữ, bảo tồn những ngôi nhà sàn truyền thống của dân tộc Tày vùng ATK Định Hóa.

Để gây dựng Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc, bà Hải đã cho bạt đồi, đào hồ, phủ xanh 10ha rừng và chuyển 30 ngôi nhà sàn nguyên gốc từ vùng ATK Định Hóa có tuổi đời ít nhất nửa thế kỷ về. Bằng sự cần mẫn, nhiệt huyết, trải qua không ít khó khăn, Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải được hình thành và không ngừng hoàn thiện. Dưới bàn tay chăm sóc của cả tập thể do bà Hải điều hành nơi đây đã sớm trở thành ngôi nhà chung của vài chục gia đình với hơn 200 người thuộc các dân tộc khác nhau như Kinh, Tày, Nùng, Cao Lan, Sán Chỉ… Đặc biệt, tại đây, mọi hoạt động sản xuất đều mang tính tự cung tự cấp. Thậm chí, còn sản xuất nước uống đóng chai, trồng và chế biến chè xanh, tự nấu rượu theo đúng quy trình đặc trưng của dân tộc Tày, nhằm duy trì nguồn thực phẩm sạch và không gây tác động đến môi trường.

Năm 2011, Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải chính thức được đưa vào khai thác phục vụ khách du lịch, với nhiều khu công năng, như: Khu bảo tồn, khu ẩm thực, khu nghỉ dưỡng, khu vui chơi giải trí - tổ chức sự kiện… nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu tham quan, khám phá, trải nghiệm và vui chơi - giải trí của du khách. Khách du khách được trải nghiệm nhiều hoạt động hấp dẫn, như: Tìm hiểu văn hóa truyền thống dân tộc Tày; tự chế biến và thưởng thức ẩm thực mang hương vị núi rừng; trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt hàng ngày cùng bản làng (làm thuốc Nam, hái và chế biến chè, nấu rượu, đánh cá, xay lúa, giã cốm, nghe đàn tính, hát then...); chơi các trò chơi dân gian, thưởng thức các tiết mục văn nghệ truyền thống.

Năm 2014, nhờ những giá trị đặc sắc, Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải là khu du lịch tư nhân đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên được công nhận là điểm du lịch địa phương, góp phần tạo sản phẩm du lịch mới của tỉnh. Phấn khởi chia sẻ, bà Hải cho biết, sau 15 năm phát triển, Thái Hải đã trở thành điểm đến thú vị đối với du khách, mỗi năm đón khoảng 10 nghìn lượt khách đến từ các vùng miền của Việt Nam và hơn 30 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới.

“Lợi ích thu về từ hoạt động du lịch tại đây đã không chỉ giúp thay đổi cuộc sống gia đình tôi so với trước mà còn tạo việc làm ổn định cho hàng trăm con người”- bà Hải cho hay.

Không chỉ là điểm du lịch, bảo tồn văn hóa, Thái Hải cũng là “nhà” của nhiều hoàn cảnh khó khăn. Họ là những người già, người cô đơn, người khuyết tật và những em nhỏ không đến trường cùng tham gia gìn giữ văn hóa Tày… Thời gian qua, bà Hải đã triển khai, đầu tư trường mầm non và trường tiểu học để dạy dỗ, đào tạo các em từ khi còn nhỏ. Hàng ngày, ngoài học kiến thức cơ bản dựa trên nền tảng văn hóa và phong tục Tày, các em còn được học tiếng Tày, tiếng Kinh và tiếng Anh. Không chỉ vậy, những em có khả năng học đại học hay du học sẽ được giúp đỡ để có thể thực hiện ước mơ của mình; những em còn lại được đào tạo để trở thành nhân viên ngay tại bản làng.

Với tâm huyết gìn giữ văn hóa dân tộc Tày, Nùng, bà Nguyễn Thị Thanh Hải chính là người tiên phong xây dựng một mô hình du lịch giàu giá trị truyền thống nhưng đầy văn minh, bền vững giữa chiến khu Việt Bắc.

Hoa Quỳnh

Scroll