• Thứ ba 12/11/2019 10:54

Nhân lực chất lượng cao: Cần thoát ly lý thuyết thuần túy

31/01/2019

Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) dù mới bắt đầu ở Việt Nam nhưng đã nhanh chóng len lỏi vào từng ngóc ngách của nền kinh tế-xã hội. Để bắt kịp, thích ứng với xu thế đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực trong ngành Công Thương đòi hỏi các cơ sở giáo dục chuyển đổi mô hình đào tạo theo hướng thoát ly lý thuyết thuần túy.

nhan luc chat luong cao can thoat ly ly thuyet thuan tuy
PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn - Phó hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh

Thách thức và cơ hội

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, cuộc CMCN 4.0 gắn liền với điện toán đám mây (Cloud Computing), kết nối vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), người máy (Robotics), công nghệ in 3D (3D printing), sẽ có tác động rất lớn tới cơ cấu của nền kinh tế bất cứ quốc gia nào, trong đó có Việt Nam. Nó có thể làm suy giảm, thậm chí mất đi nhiều ngành nghề nhưng cũng xuất hiện nhiều ngành nghề mới, làm thay đổi cơ cấu việc làm. Như vậy, tác động của CMCN 4.0 đối với việc làm sẽ là sự dịch chuyển từ sản xuất thâm dụng lao động sang thâm dụng tri thức và thâm dụng công nghệ.

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đánh giá, Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ CMCN 4.0. Những ngành sử dụng nhiều lao động phổ thông (dệt may, da giày) sẽ chịu tác động lớn, nguy cơ thất nghiệp cao do sự phát triển của công nghệ tự động và AI. Điều này đòi hỏi, lao động Việt Nam phải được trang bị kiến thức, kỹ năng phù hợp để đáp ứng yêu cầu mới.

nhan luc chat luong cao can thoat ly ly thuyet thuan tuy
Sinh viên trường Đại học Công nghiệp Thực Phẩm nghiên cứu khoa học

Có thể thấy, CMCN 4.0 là cơ hội lớn trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Một trong những thách thức đặt ra đối với các quốc gia đang phát triển khi tiếp cận với CMCN 4.0 chính là nguồn nhân lực có tay nghề cao. Theo Báo cáo về mức độ sẵn sàng cho nền sản xuất trong tương lai 2018 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) công bố tháng 4/2018, Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia chưa sẵn sàng cho cuộc CMCN 4.0, chỉ xếp thứ 70/100 về nguồn nhân lực.

Không phải ngẫu nhiên, trong năm 2018, Chính phủ đã tổ chức hẳn một Chương trình Kết nối Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam 2018, qua đó kêu gọi các chuyên gia, nhà khoa học, trí thức người Việt Nam ở trong và ngoài nước cùng đóng góp xây dựng đất nước, trực tiếp tham gia vào các dự án, chương trình khoa học-công nghệ, nhằm tạo nền tảng thúc đẩy giá trị và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bên cạnh các chương trình, kế hoạch thích ứng khác, Chính phủ cũng xem việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là khâu đột phá, mang tính quyết định để tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia và phát triển bền vững.

nhan luc chat luong cao can thoat ly ly thuyet thuan tuy
Không gian đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp giành cho sinh viên

Chủ động đón đầu xu thế và yêu cầu của thị trường

PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn - Phó hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh - cho rằng, để CMCN 4.0 chạy đúng “đường ray” và theo hướng đi lên, cần thiết phải có sự vận hành của nguồn nhân lực 4.0 có trình độ tương ứng. Nguồn nhân lực này phải được đào tạo có hệ thống với chương trình đào tạo chất lượng cao, có hàm lượng khoa học và kỹ thuật lớn.

Dù còn nhiều thách thức cho hệ thống giáo dục Việt Nam nhưng theo TS. Nguyễn Thiên Tuế - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, chúng ta vẫn có thể làm được nếu các trường đại học ở Việt Nam có chiến lược phù hợp cho việc phát triển khoa học, công nghệ, thay đổi phương thức đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất để đào tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS. Nguyễn Xuân Hoàn cho rằng, đầu tiên là phải đẩy mạnh cải cách hệ thống giáo dục, đào tạo, ưu tiên cho các ngành khoa học kỹ thuật. Thực hiện đào tạo, hướng nghiệp gắn với việc làm và theo nhu cầu của xã hội và thị trường lao động. Đơn cử, các trường cần nghiên cứu, bổ sung thêm chuyên ngành đào tạo các nghề về ICT, Blockchain, AI... Theo các chuyên gia, để đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho CMCN 4.0 cần sự kết hợp của 3 “nhà”, gồm: Nhà trường - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp (DN). Hiện tại, chủ yếu phía DN có nhu cầu gắn kết với nhà trường - nhà khoa học, còn nhà trường nhất là các trường công lập, chỉ tập trung công tác đào tạo chứ chưa chủ động hợp tác với DN. Ngoài ra cần rà soát, sắp xếp, quy hoạch lại mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp gắn với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội và nhu cầu của thị trường lao động trong cả nước, từng vùng và địa phương.

nhan luc chat luong cao can thoat ly ly thuyet thuan tuy
Sinh viên Khoa Công nghệ Cơ khí thực hành trên máy CNC hiện đại

PGS.TS. Nguyễn Xuân Hoàn cho rằng, các trường đại học ở Việt Nam cần học tập, kinh nghiệm đào tạo của các trường đại học ở nước ngoài trong việc xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo gắn chặt với DN. Những trung tâm này chính là cơ sở để sinh viên được học tập ở môi trường thật, đồng thời các DN liên kết với các trường để tìm nguồn nhân lực tương lai. Hoạt động của trung tâm đổi mới sáng tạo ở trường phải thiết thực và đi cùng với nhịp thở cuộc sống, thoát ly lý thuyết thuần tuý.

Với chính sách lấy công nghiệp làm động lực then chốt để phát triển đất nước, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng, là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong CMCN 4.0. Đây là vấn đề then chốt để xây dựng sự phát triển toàn diện trong các ngành nghề kinh tế Việt Nam.

Thanh Minh

Mới nhất
Scroll