• Thứ tư 18/07/2018 05:52

Nhiều bất cập trong quản lý giống cây trồng

11/08/2017

(VEN) - Theo nhận định của Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - NN&PTNT), công tác quản lý về chất lượng giống đang có nhiều vấn đề nổi cộm do hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đến nay vẫn chưa được xây dựng đầy đủ và ban hành kịp thời. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã được ban hành không phản ánh đầy đủ các quy định và yêu cầu kỹ thuật về chất lượng.

Mới dựa trên tiêu chí năng suất

Báo cáo của Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho thấy, cả nước có 652 tổ chức, cá nhân sản xuất giống cây trồng được các tỉnh, thành phố cấp mã số. Trong đó có 298 công ty giống, 79 trung tâm giống, còn lại là các hộ tư nhân, tổ hợp tác, hợp tác xã….

Về công nhận giống cây trồng, danh mục giống cây trồng nông nghiệp được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam gồm 834 giống, trong đó có một số giống cây chủ lực như 344 giống lúa, 146 giống ngô, 25 giống lạc…. Hiện lượng giống lúa sản xuất trong nước cơ bản đáp ứng trên 80% nhu cầu, số còn lại nhập từ nước ngoài. Giống ngô sản xuất trong nước mới đáp ứng được 40% nhu cầu, các loại giống cây trồng khác như cây công nghiệp, cây ăn quả, cây lâm nghiệp chủ yếu là sản xuất trong nước. Trong số giống lúa được công nhận, có 61% giống do doanh nghiệp và các trung tâm giống nghiên cứu chọn tạo; 19/26 giống ngô được công nhận do doanh nghiệp chọn tạo….

Chia sẻ tại Hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế về quản lý giống cây trồng” và giới thiệu cẩm nang “Hạt giống cho mọi người” diễn ra mới đây, ông Nguyễn Hồng Sơn - Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết: Ngành giống cây trồng Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc, trong số 10 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của toàn ngành nông nghiệp thì có 7 mặt hàng từ lĩnh vực trồng trọt là lúa, cà phê, điều, rau quả, cao su, sắn và hồ tiêu. Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý giống cây trồng hiện nay vẫn còn những hạn chế, bất cập nhất định, ảnh hưởng tới sự phát triển của ngành. Đó là các quy định của Pháp lệnh giống cây trồng và văn bản hướng dẫn hiện nay chủ yếu công nhận giống cây trồng theo tiêu chí năng suất.

Hơn nữa, Pháp lệnh giống cây trồng năm 2004 mới chỉ quan tâm nhiều đến các loại giống cây lương thực và cây ngắn ngày, còn giống cây dài ngày chưa được quan tâm. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã được ban hành không phản ánh đầy đủ các quy định và yêu cầu kỹ thuật về chất lượng. Trong quy định của Pháp lệnh giống cây trồng và các văn bản hướng dẫn về quy trình khảo nghiệm, sản xuất thử, công nhận và lập danh mục giống như hiện nay yêu cầu thời gian rất dài (đối với nhóm cây trồng ngắn ngày phải mất từ 3,5-4 năm, thậm chí là 5 năm; nhóm cây trồng dài ngày phải mất trên 10 năm), ảnh hưởng lớn tới việc công nhận và đưa vào danh mục giống cây trồng. Từ đó gây khó khăn cho quá trình đưa các giống mới có chất lượng, năng suất cao vào sản xuất.

Không chỉ liên quan đến vấn đề pháp lý, hiện nay, tình trạng sản xuất, kinh doanh giống chưa được quản lý chặt chẽ do hệ thống thanh, kiểm tra chuyên ngành của các cơ quan trung ương mỏng, vai trò của cơ quan thanh, kiểm tra ở địa phương chưa phát huy được hiệu quả. Tình trạng giống giả, giống kém chất lượng vẫn được sản xuất, lưu thông và sử dụng, gây thiệt hại cho nông dân, đồng thời bóp méo thị trường và cạnh tranh không lành mạnh.

Vườn ươm Trung tâm Giống cây trồng nông nghiệp

Xã hội hóa việc quản lý giống

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hoàng Văn Thắng đánh giá, hiện nay, công tác giống cây trồng của Việt Nam vẫn còn khá nhiều khó khăn, đặc biệt là trong quản lý do chưa có hệ thống văn bản quản lý đầy đủ. Pháp lệnh giống cây trồng 2004 đã không còn phù hợp với nhu cầu của toàn cầu hóa. Do đó, việc xây dựng hành lang pháp lý vững chắc để tạo điều kiện cho việc phát triển và cung cấp ra thị trường các giống cây trồng năng suất, chất lượng cao và chống chịu tốt có vai trò hết sức quan trọng.

Cũng theo Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng, các đơn vị cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về giống phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế và tăng cường năng lực cho hệ thống quản lý, kiểm soát chất lượng giống và dịch bệnh cây trồng với tất cả các khâu từ sản xuất đến lưu thông. Đồng thời, các đơn vị cần thực hiện theo phương hướng tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế tham gia nghiên cứu chọn tạo giống, nhất là các doanh nghiệp.

Ông Kyle Kelhofer - Giám đốc Quốc gia IFC (Tổ chức Tài chính quốc tế) phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào - cho rằng, mục tiêu cuối cùng của công tác giống cây trồng vẫn là cung cấp giống cây trồng chất lượng cao cho người nông dân và hướng đến việc xây dựng các quy định về chứng nhận và cấp phép giống cây trồng. Việc đạt được mục tiêu này sẽ thu hút đầu tư tư nhân, gia tăng sản xuất một số giống cây trồng được chứng nhận và góp phần tạo thêm nhiều việc làm, cải thiện sinh kế cho hàng triệu nông dân khu vực Mê Kông.

“Sử dụng giống cây trồng cải tiến sẽ cải thiện chất lượng nông sản và giúp các nước khu vực Mê Kông vươn tới những thị trường ngách của thế giới. Trong tương lai, giống cây trồng càng trở nên quan trọng khi chúng ta phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn về môi trường và biến đổi khí hậu cũng như nhu cầu lớn hơn đối với lương thực thực phẩm có chất lượng cao hơn,” ông Achim Fock - Giám đốc điều phối Danh mục đầu tư và hoạt động dự án - Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hoàng Văn Thắng: Quốc hội đang giao Bộ NN&PTNT soạn thảo Luật Trồng trọt, trong đó có nội dung rất quan trọng là quản lý giống cây trồng, nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc, tạo điều kiện thuận lợi để khuyến khích mọi tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đầu tư nghiên cứu, lai tạo giống mới theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu với các điều kiện khí hậu, góp phần thực hiện thành công Đề án tái cơ cấu nông nghiệp.

Nguyễn Hạnh

Mới nhất
Scroll