• Thứ ba 25/09/2018 13:11

Phát triển chuỗi liên kết nông nghiệp: Gỡ nút thắt cơ chế

11/09/2018

Sau một thời gian triển khai, việc xây dựng chuỗi khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ ở các địa phương chưa mang lại hiệu quả như mong muốn. Tại nhiều nơi, vẫn xảy ra tình trạng phá vỡ hợp đồng do chưa có những ràng buộc cụ thể về trách nhiệm giữa người bán và người mua.  

phat trien chuoi lien ket nong nghiep go nut that co che
Nghị định số 98/NĐ-CP đưa ra nhiều chính sách thúc đẩy chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ

Chỉ khoảng 50% hoạt động hiệu quả

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), đã có 48/63 tỉnh, thành phố triển khai liên kết chuỗi nông sản với 2.263 điểm xây dựng cánh đồng mẫu lớn, có diện tích khoảng 600.000 ha. Hiện cả nước có khoảng 700 chuỗi giá trị sản phẩm an toàn được kết nối giữa 50 tỉnh, thành phố trên cả nước với các sản phẩm chủ yếu là rau, quả, chè, thịt và thủy sản các loại… nhưng chỉ có 50% chuỗi hoạt động có hiệu quả.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn (Bộ NN&PTNT) – đánh giá: Hiện nay, mối liên kết giữa DN, hộ dân chưa gắn kết lợi ích và trách nhiệm của các chủ thể với nhau, hợp đồng bao tiêu nông sản thể hiện tính pháp lý thấp, chưa ràng buộc rõ ràng giữa người bán và người mua. Đặc biệt, năng lực quản lý kinh tế của nông dân, các tổ HTX cũng ảnh hưởng rất lớn đến mô hình liên kết, hợp tác. Mô hình cánh đồng mẫu lớn được khẳng định là phương thức sản xuất tiên tiến đang đi đúng hướng, góp phần tạo động lực mới trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, những quan niệm về cánh đồng mẫu lớn chưa thống nhất giữa các địa phương và các bộ, ngành. Nhiều cánh đồng mẫu lớn mới chỉ tập trung hỗ trợ được đầu vào cho sản xuất mà chưa hỗ trợ, giải quyết được những khó khăn đầu ra của nông dân. Sự liên kết, hợp tác và chia sẻ lợi ích giữa DN, HTX và hộ nông dân chưa hài hòa, mức độ tiêu thụ nông sản cho người dân còn thấp, giá cả lên xuống bấp bênh, không ổn định.

Đáng chú ý, mặc dù nhà nước đã có những chính sách hỗ trợ cho phát triển chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nhưng người dân, DN vẫn khó tiếp cận, khiến cho bài toán tìm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp bấp bênh. Theo Tổng thư ký Tổng Hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam Nguyễn Trí Ngọc, việc triển khai thực hiện những quy hoạch trong nông nghiệp ở các tỉnh, thành phố còn thiếu đồng bộ, quyết liệt nên sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún. Nhà nước còn thiếu các chính sách khuyến khích đầu tư, phát triển chuỗi, đặc biệt trong khâu sơ chế, chế biến, bảo quản... nên chưa thu hút được nhiều DN lớn tham gia liên kết chuỗi.

Về phía DN, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nafoods Group nêu quan điểm: Mặc dù nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ cho DN, hộ dân trong việc liên kết chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ, nhưng thực tế rất khó tiếp cận, chẳng hạn như: Hỗ trợ về đầu tư cơ sở hạ tầng cho các vùng sản xuất tập trung, tiếp cận nguồn vốn tín dụng để xây dựng kho chứa, đầu tư khoa học công nghệ nâng cao công suất chế biến phục vụ cho xuất khẩu. Công tác hỗ trợ xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ trong và ngoài nước để quảng bá sản phẩm và ký kết hợp đồng với đối tác nước ngoài còn hạn chế nên chưa khuyến khích được DN tham gia vào chuỗi liên kết.

phat trien chuoi lien ket nong nghiep go nut that co che
Phát triển nông nghiệp bền vững thông qua chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ

Hoàn thiện khung chính sách

Liên kết gắn sản xuất và tiêu thụ nông sản có vai trò rất quan trọng trong phát triển nông nghiệp. Để khắc phục tình trạng trên, Quyền Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ NN&PTNT) Nguyễn Quốc Toản cho rằng: Các bộ, ngành cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và các văn bản dưới luật để cụ thể hóa những quy định, giải pháp khuyến khích liên kết, hợp tác giữa DN, HTX, hộ dân trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Các tỉnh, thành phố hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ nông sản. Nhà nước xây dựng và ưu tiên bố trí kinh phí từ ngân sách để xây dựng mô hình thí điểm chuỗi cung ứng thực phẩm nông - lâm - thủy sản an toàn.

Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ thực phẩm Vinh Anh (Thường Tín) Đào Quang Vinh kiến nghị: Các sở, ngành tham mưu cho thành phố có chính sách đặc thù hỗ trợ trực tiếp cho DN phát triển hệ thống cửa hàng, điểm bán lẻ thực phẩm an toàn. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng chuỗi, nhưng chính sách phải tập trung đều ở các khâu sản xuất, sơ chế, chế biến và thương mại, tiêu thụ sản phẩm để động viên kịp thời cho các tác nhân tham gia phát triển chuỗi liên kết.

Ông Ma Quang Trung - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT): Nghị định 98/NĐ-CP có nhiều chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất về xây dựng dự án, đầu tư hạ tầng, đào tạo lao động, nhưng không vi phạm các cam kết quốc tế về chống bán phá giá, trợ giá…

Nhằm đẩy mạnh củng cố các HTX nông nghiệp và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu, ngày 5/7/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 98/NĐ-CP về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Theo đó, ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ 100% chi phí tư vấn xây dựng liên kết, tối đa không quá 300 triệu đồng. Về hỗ trợ hạ tầng phục vụ liên kết, dự án liên kết được ngân sách nhà nước hỗ trợ 30% vốn đầu tư máy móc, trang thiết bị, xây dựng các công trình hạ tầng phục vụ liên kết với tổng mức đầu tư không quá 30 tỷ đồng. Đồng thời, sẽ hỗ trợ khuyến nông, đào tạo, tập huấn về giống, vật tư, bao bì, nhãn mác. Ngân sách hỗ trợ 40% chi phí chuyển giao, ứng dụng khoa học kỹ thuật mới, áp dụng quy trình kỹ thuật và quản lý chất lượng đồng bộ… Với việc hoàn thiện khung chính sách liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ nông sản, các chuyên gia kinh tế kỳ vọng, ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ có sự phát triển ổn định, hiệu quả trong giai đoạn tới.

Thanh Hà

Scroll