• Chủ nhật 26/05/2019 09:13

Tăng năng suất lao động: Nhận diện rào cản

20/04/2019

Cơ cấu kinh tế chậm chuyển dịch; lao động trong nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao; máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ lạc hậu; chất lượng đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu…được nhận diện là nguyên nhân chính khiến năng suất lao động tại Việt Nam hiện nay thấp nhất trong khu vực.  

Khoảng cách quá lớn

Theo Tổng cục Thống kê – Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2018, bình quân một lao động Việt Nam làm ra ước đạt 102 triệu đồng (tương đương 4.512 USD), tăng 5,93% so với năm 2017.

Nếu so với các nước trong khu vực thì mức năng suất này quá thấp, điển hình như: Singapore là 131.300 USD, Malaysia 46.200 USD, Thái Lan 17.200 USD, Indonesia 13.500 USD, Philippines 7.600 USD...

Tính chung 3 năm (2016-2018), năng suất lao động (NSLĐ) của Việt Nam tăng trung bình 5,62%/năm, cao hơn so với mức tăng 4,3%/năm của giai đoạn 2011-2015. Theo PGS.TS. Vũ Minh Khương - Trường Đại học Quốc gia Singapore: NSLĐ của Việt Nam thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Với tốc độ tăng năng suất như hiện nay, Việt Nam khó duy trì được đà tăng trưởng nhanh, phát triển bền vững.

tang nang suat lao dong nhan dien rao can
Quá đông lao động làm việc tại khu vực nông thôn là nguyên nhân khiến NSLĐ của Việt Nam còn thấp

Quan ngại hơn, khi chuyên gia kinh tế đi sâu phân tích khuynh hướng của quá trình tăng NSLĐ Việt Nam cho thấy, năng suất bình quân của Việt Nam từ năm 1991 đạt năng suất 18,886 triệu đồng/lao động đến năm 2018 đạt 102 triệu đồng/lao động, như vậy sau 27 năm, mới tăng 5,4 lần.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do lực lượng lao động Việt Nam đông nhưng chỉ đảm bảo nhận được các công việc gia công, không tạo ra sản phẩm có thương hiệu để cung ứng cho thị trường. Ngoài ra, Việt Nam vẫn coi nguồn lao động giá rẻ là lợi thế của nền kinh tế khiến rất khó nâng cao NSLĐ. Bên cạnh đó, trong cộng đồng doanh nghiệp (DN) Việt Nam hiện nay có đến trên 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), công nghệ sản xuất thấp và trung bình chiếm tỷ lệ quá cao. Đặc biệt, việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao là thách thức của Việt Nam trong việc tạo ra giá trị gia tăng và nâng cao NSLĐ.

Cùng quan điểm này, TS. Nguyễn Bích Lâm – Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê – chia sẻ, NSLĐ thấp là do cơ cấu kinh tế chậm chuyển dịch; lao động trong nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao; máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ lạc hậu; chất lượng, cơ cấu và hiệu quả sử dụng lao động chưa đáp ứng yêu cầu…

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Với 80% dân số đang trong độ tuổi lao động, nhưng NSLĐ của Việt Nam lại quá thấp so với các nước trong khu vực, đây chính là rào cản lớn cho nền kinh tế Việt Nam khi thực hiện chuyển đổi mô hình từ tăng trưởng theo chiều rộng sang kết hợp giữa chiều rộng và chiều sâu.

tang nang suat lao dong nhan dien rao can

Vì vậy, bàn về giải pháp tăng NSLĐ của Việt Nam, ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - cho rằng, cải cách công tác giáo dục đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được coi là chìa khóa để thúc đẩy nâng cao NSLĐ của Việt Nam trong thời gian tới. Bên cạnh đó, cần phát động phong trào tăng NSLĐ trong tất cả các khu vực của nền kinh tế.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hiện cả nước vẫn còn 21,6 triệu lao động làm việc trong khu vực nông-lâm nghiệp và thủy sản, trong khi NSLĐ khu vực này chỉ đạt 35,5 triệu đồng/lao động/năm, bằng 38,1% mức NSLĐ chung của nền kinh tế. Không những vậy, chỉ có 21,5% lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, trong đó khu vực nông thôn chỉ chiếm khoảng 13%... cộng với tình trạng máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ lạc hậu khiến NSLĐ Việt Nam còn thấp. Để cải thiện tình trạng trên, Việt Nam phải khơi thông hiệu ứng dịch chuyển, đồng thời tiếp tục hỗ trợ thúc đẩy và tìm kiếm thị trường cho các ngành sản xuất, đặc biệt khu vực tư nhân, để tạo thêm lực hút cho quá trình dịch chuyển cơ cấu lao động, từ đó tăng NSLĐ chung.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam có đến hơn 90% DN là DNNVV cũng khiến cho NSLĐ bị hạn chế, vì thế, cần khuyến khích cộng đồng DN, đặc biệt là các DNNVV đổi mới, sáng tạo, hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu từ hoạt động trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng thấp sang lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, bằng cách tăng cường nguồn vốn con người và tăng chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển; khuyến khích DN đầu tư cho khoa học và công nghệ… Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao NSLĐ nói riêng và chất lượng sản phẩm nói chung.

Thanh Tâm

Mới nhất
Scroll