• Thứ ba 19/06/2018 05:59

Tăng thuế thuốc lá: Lợi ích nhân đôi

22/05/2018

(VEN) - Tăng thuế thuốc lá là một trong những giải pháp quan trọng giúp Việt Nam đạt được mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc lá của nam giới từ 45,3% xuống còn 39% vào năm 2020 theo yêu cầu được đưa ra tại Chiến lược quốc gia phòng, chống tác tại thuốc lá.

tang thue thuo c la loi ich nhan doi
Tăng thuế giúp giảm tỷ lệ hút thuốc lá

Báo cáo của Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) nhận định, thuế thuốc lá tại Việt Nam thuộc nhóm rất thấp so với khu vực và trên thế giới. Hiện nay, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) của thuốc lá bằng 70% giá xuất xưởng. Tuy nhiên, khi tính theo chuẩn quốc tế là “tỷ lệ thuế trong giá bán lẻ”, thì tỷ lệ của Việt Nam (bao gồm cả VAT) chỉ chiếm khoảng 35,6% trong khi trung bình thế giới ở mức 56%. Thuế thấp khiến giá thuốc lá Việt Nam cũng thuộc loại rẻ nhất khu vực và thế giới.

Đại diện của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho rằng, thuế thuốc lá ở Việt Nam cần tăng đủ cao để có thể tác động làm giảm mạnh tới 6,3% tỷ lệ người hút thuốc vào năm 2020. Để đạt mức thuế tối ưu, từ ngày 1/1/2020, bên cạnh biểu thuế theo tỷ lệ hiện hành, Chính phủ nên bổ sung thuế tuyệt đối với thuốc lá ở mức 5.000 đồng/bao.

Đánh giá tại một hội nghị về thuốc lá vừa diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, đại diện Quỹ HealthBridge tại Việt Nam chia sẻ, với lộ trình như trên, tỷ lệ hút thuốc sẽ giảm 6,5%, giúp 1,8 triệu người bỏ thuốc, qua đó tránh được 900.000 ca tử vong sớm trong tương lai. Đặc biệt, với phương án này, ước tính thu thuế của Chính phủ sẽ tăng thêm 10.700 tỷ đồng mỗi năm. Như vậy, có thể nói, tăng thuế thuốc lá giúp nhân đôi lợi ích cho Việt Nam.

Trước ý kiến tăng thuế sẽ khiến vấn nạn buôn lậu thuốc lá gia tăng, ông Đào Thế Sơn – Đại học Thương Mại – khẳng định, lo ngại này là không đúng. Bởi thuốc lá ngoại buôn lậu vào Việt Nam là do hai nguyên nhân. Trước hết là để trốn thuế nhập khẩu – hiện ở mức cao 135%, một bao có giá nhập khẩu ban đầu là 10.000 đồng thì sau khi áp các loại thuế sẽ bán ra ở mức trên 50.000 đồng/bao.

“Thuế suất thuế nhập khẩu cao làm thuốc lá ngoại nhập khẩu hợp pháp khó tiêu thụ vì giá bán cao, từ đó tạo lực đẩy cho hàng lậu. Vì vậy, ngay cả khi thuế TTĐB thấp hoặc cao vẫn khiến giới buôn lậu tuồn hàng để tránh thuế nhập khẩu. Và thực tế, giá một bao thuốc lá lậu vẫn cao hơn thuốc lá nội địa”- ông Sơn phân tích.

Nguyên nhân thứ hai là do thói quen của người dùng thích một số nhãn hiệu thuốc lậu, tập trung chủ yếu vào nhãn hiệu Jet và Hero – là các loại sản phẩm có hàm lượng hắc ín (tar) và nicotine cao, phù hợp với người nghiện nặng thuốc lá.

“Như vậy, tăng thuế TTĐB với thuốc lá điếu không phải là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng buôn lậu thuốc lá tại Việt Nam. Việc tăng thuế và kiểm soát buôn lậu là hai vấn đề khác nhau,” ông Sơn nhấn mạnh.

Cũng theo ông Sơn, Thái Lan đã tăng thuế thuốc lá 10 lần (trung bình 2 năm/lần) trong giai đoạn 1993-2012. Nhờ đó, nguồn thu của Chính phủ từ thuế thuốc lá tăng 400% và họ không gặp khó khăn gì với tình trạng buôn lậu.

Muốn nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát thuốc lá lậu, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam nên xem xét phê chuẩn Nghị định thư về chống buôn lậu thuốc lá của WHO, nhằm loại bỏ buôn bán bất hợp pháp các sản phẩm thuốc lá. Cùng với đó, cần củng cố việc kiểm soát buôn lậu tại cửa khẩu và tại các điểm bán lẻ. Ngoài ra, cần hợp tác với các nước láng giềng- những quốc gia đang là nơi trung chuyển thuốc lá lậu.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, tăng thuế là biện pháp quan trọng, hiệu quả nhất, đóng góp tới 50-60% vào việc giảm tỷ lệ hút thuốc lá.

Diễm Phương

Scroll