• Thứ năm 29/06/2017 16:02

Tham gia thị trường chứng khoán phái sinh hiệu quả

12/06/2017

(VEN) - Chứng khoán phái sinh là phân cấp thị trường chứng khoán bậc cao, đa dạng sản phẩm, khác biệt so với thị trường chứng khoán cơ sở. Nắm vững kiến thức về chứng khoán phái sinh sẽ giúp cho các nhà đầu tư tham gia thị trường chứng khoán phái sinh an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật.

Các cơ quan chức năng của Bộ Tài chính đang hoàn tất việc xây dựng Đề án Thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam, dự kiến sẽ chính thức đưa vào vận hành trong thời gian tới.

Có thể hiểu cơ bản chứng khoán phái sinh là một công cụ tài chính, trong đó giá trị của nó phụ thuộc vào giá trị của một hay nhiều loại tài sản cơ sở. Chứng khoán phái sinh có dạng hợp đồng tài chính quy định quyền lợi và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán hoặc chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai (Nghị định 42/2015/NĐ-CP).

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh là hàng hóa và phi hàng hóa. Dạng hàng hóa bao gồm thực phẩm (cà phê, hồ tiêu…), kim loại (vàng, bạc, kẽm…), năng lượng (khí đốt, dầu…); dạng phi hàng hóa bao gồm cổ phiếu (chỉ số cổ phiếu, cổ phiếu đơn lẻ), trái phiếu (trái phiếu chính phủ, trái phiếu địa phương, trái phiếu doanh nghiệp), lãi suất (lãi suất ngân hàng, lãi suất ngoại tệ), tiền tệ (USD, yên Nhật, EUR...).

Các hợp đồng chứng khoán phái sinh gồm có "hợp đồng kỳ hạn (forwards contract)"; hợp đồng tương lai (futures contract); hợp đồng quyền chọn (option contract); hợp đồng hoán đổi (swap contract).

Trong đó, hợp đồng kỳ hạn là thỏa thuận pháp lý giữa hai bên tham gia về việc mua và bán một loại tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá được xác định trước tại ngày thực hiện giao dịch, đến kỳ hạn người mua phải mua, người bán phải bán.

Hợp đồng tương lai là một dạng hợp đồng kỳ hạn đã được chuẩn hóa, niêm yết và giao dịch tại thị trường tập trung trên sở giao dịch chứng khoán. Đây là thỏa thuận giữa hai bên tham gia mua và bán một tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá xác định trước tại ngày giao dịch.

Ưu điểm của thị trường chứng khoán phái sinh so với thị trường chứng khoán cơ sở:

  • Hỗ trợ thanh khoản cho thị trường cơ sở
  • Cho phép nhà đầu tư tận dụng các lợi thế về đòn bẩy tài chính
  • Giao dịch - bù trừ nhanh chóng
  • Không giới hạn việc nắm giữ chứng khoán
  • Liên tục dự đoán xu thế thị trường

Hợp đồng quyền chọn là một công cụ tài chính cho phép người mua có quyền, nhưng không bắt buộc, được mua hay bán một tài sản cơ sở với mức giá đã được ấn định vào trước hoặc đúng ngày đã được xác định trong tương lai. Đây là công cụ tài chính duy nhất cho phép người mua có quyền chứ không có nghĩa vụ, người bán phải thực hiện hợp đồng nếu người mua yêu cầu. Giá cả trên thị trường tài sản cơ sở là căn cứ xác định giá trị của hợp đồng quyền chọn, giao dịch do hai bên thỏa thuận, người mua lựa chọn thời điểm thực hiện quyền chọn.

Hợp đồng hoán đổi là một thỏa thuận pháp lý hai bên hoán đổi dòng tiền của một công cụ tài chính của một bên với dòng tiền của công cụ tài chính của bên còn lại trong một khoảng thời gian nhất định. Sản phẩm này thường được các ngân hàng và các doanh nghiệp áp dụng, trong đó doanh nghiệp đồng ý trả một luồng tiền bằng mức lãi suất cố định được định trước trên một mức vốn danh nghĩa trong một số năm, đổi lại các ngân hàng sẽ trả mức lãi suất thả nổi trên cùng mức vốn danh nghĩa cho cùng thời kỳ. Doanh nghiệp sử dụng hợp đồng hoán đổi lãi suất để tránh rủi ro về lãi suất và tái cơ cấu tài sản nợ - có.

Chức năng của thị trường chứng khoán phái sinh là giúp nhà đầu tư phòng hộ rủi ro, hạn chế chênh lệch giá hoặc đầu cơ kiếm lợi nhuận. Chẳng hạn, khi nhà đầu tư có nhu cầu giao dịch thực sự tài sản cơ sở, họ có thể sử dụng sản phẩm phái sinh để phòng hộ rủi ro biến động về giá của tài sản cơ sở; hoặc nhà đầu tư có thể mua và bán đồng thời một hoặc nhiều loại chứng khoán phái sinh nhằm tận dụng sự chênh lệnh giá giữa các chứng khoán phái sinh để thu lợi nhuận phi rủi ro; hoặc khi nhà đầu tư không có ý định giao dịch tài sản cơ sở, họ có thể đầu tư sản phẩm phái sinh để lợi dụng sự biến động về giá của tài sản cơ sở nhằm thu về các khoản lợi nhuận trong ngắn hạn.

Lan Ngọc

Mới nhất
Scroll