• Thứ ba 22/10/2019 09:41

Thương mại hóa kết quả nghiên cứu: Cần chính sách mạnh mẽ

02/10/2019

Thương mại hóa công nghệ luôn là quá trình gian nan và nhiều thách thức đối với các nhà khoa học từ việc thiếu các quy chuẩn, tiêu chuẩn cho các sản phẩm mới, tâm lý e ngại của người tiêu dùng (NTD) đến việc thiếu nguồn lực tài chính… Vì vậy, cần sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý nhà nước để các kết quả nghiên cứu được chuyển giao thành công vào cuộc sống.

can chinh sach manh me
Việc đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn

Gặp khó trên “sân nhà”

Nhớ lại những ngày đầu thương mại hóa công nghệ, ông Nguyễn Bình Phương - Giám đốc kỹ thuật Công ty TNHH Công nghệ nano STV - cho biết, dù sáng chế Gel Nano Bạc là sản phẩm có thể thay thế hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, góp phần mang đến một nền sản xuất nông nghiệp sạch hơn, nhưng khi đưa ra thị trường gặp vô vàn khó khăn vì không ai chịu tin và chịu ứng dụng. “Chúng tôi đã phải đến một số vùng trồng cam ở Hưng Yên và thuyết phục người nông dân bằng cách đặt vấn đề sẽ mua lại sản phẩm cây trồng nếu dùng Gel Nano Bạc cây bị hỏng. Sau vụ đầu thử nghiệm thành công, họ mới sẵn sàng ứng dụng công nghệ mới” - ông Nguyễn Bình Phương kể lại.

Cũng chia sẻ về vấn đề này, bà Phạm Thanh Vân - Phó Giám đốc Công ty TNHH Khoa học Ứng dụng Công nghệ Xanh - cho hay, công ty của chúng tôi có một đội ngũ các nhà khoa học xây dựng và phát triển được các công nghệ tiên tiến và có thể cạnh tranh được với thế giới và từ đó phát triển ra các sản phẩm phục vụ nhu cầu sức khỏe thiết yếu hàng ngày và phục vụ cho nhu cầu môi trường, với tiêu chí hiệu quả, an toàn cho người sử dụng, thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, do đều là những sản phẩm khoa học và công nghệ (KH&CN) và NTD còn có tâm lý e ngại với các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam, nên để làm cho khách hàng hiểu và tin dùng về sản phẩm mất nhiều thời gian hơn so với các hàng hóa nước ngoài.

Đó chỉ là trong số nhiều câu chuyện về các sản phẩm nghiên cứu phải trải qua khi tiếp cận thị trường. Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có hàng nghìn kết quả nghiên cứu, sáng chế của các trường học, viện nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu, tổ chức trong các doanh nghiệp (DN), nhóm nghiên cứu. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 12-15% kết quả nghiên cứu này là được ứng dụng vào thực tế.

Như vậy, đang có tình trạng nhiều viện nghiên cứu, trường đại học có sản phẩm nghiên cứu hữu ích, có tính thực tiễn cao nhưng không có địa chỉ để chuyển giao. Trong khi, các DN cần sản phẩm lại đi tìm kiếm, mua sản phẩm của nước ngoài với giá đắt. Từ đó, gây lãng phí cả ngoại tệ, thời gian và chất xám của nguồn lực trong nước.

Thực tế, từ năm 2000 đến nay, mỗi năm Việt Nam nhập khẩu thiết bị, công nghệ lên tới 2,5 - 3 tỷ USD. Gần 65% giá trị nhập khẩu thiết bị, công nghệ có nguồn gốc từ Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore. Đối tượng nhập khẩu chủ yếu là những doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là có những thiết bị, công nghệ nhập khẩu có thể chế tạo được ở trong nước.

Cần giải pháp đồng bộ

Theo các chuyên gia, hiện tại, nước ta đang có nguồn tài sản trí tuệ rất lớn là tập hợp của nhiều kết quả nghiên cứu khoa học, các sáng chế, giải pháp hữu ích. Việc hỗ trợ khai thác hiệu quả những nguồn kết quả nghiên cứu, sáng chế này phục vụ cho phát triển sản xuất, kinh doanh là đặc biệt quan trọng. Do đó, nhà nước cần xây dựng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho các đơn vị thương mại hóa sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu KH&CN.

Chẳng hạn, nếu các sản phẩm này có chất lượng tương đương của nước ngoài, nên được ưu tiên trong việc xét thầu, lựa chọn từ các dự án đầu tư hoặc mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước, giúp đơn vị nghiên cứu có nguồn thu ban đầu, tạo thương hiệu. Tăng cường hỗ trợ giới thiệu các sản phẩm KH&CN đến nhà đầu tư, NTD thông qua các hội chợ, triển lãm, sàn giao dịch công nghệ.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia để sản phẩm KH&CN mới được sản xuất và lưu thông trên thị trường. Đẩy mạnh thành lập các cơ quan trung gian chuyên nghiệp thực hiện dịch vụ chuyển giao công nghệ. Đồng thời, triển khai các hàng rào kỹ thuật hạn chế nhập khẩu công nghệ cũ của nước ngoài và có cơ chế khuyến khích sử dụng các sản phẩm nghiên cứu trong nước, hỗ trợ kinh phí thương mại hóa sản phẩm KH&CN hướng tới đối tượng là những người có thu nhập thấp và tại các địa bàn có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn…

Mặt khác, khi đứng trước việc lựa chọn nhập khẩu công nghệ nước ngoài hay mua trong nước, các DN thường trăn trở với bài toán về giá thành, chất lượng, hiệu quả giữa công nghệ trong nước và công nghệ nhập khẩu. Do vậy, để khuyến khích các DN mua công nghệ trong nước cần phải có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ như hỗ trợ vốn vay, miễn giảm thuế đối với các DN trong quá trình thử nghiệm ứng dụng công nghệ mới…

Ông Trần Đắc Hiến - Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN Quốc gia (Bộ KH&CN) - chia sẻ, với mong muốn tạo ra các không gian chung, các điểm kết nối viện nghiên cứu, trường đại học với DN để thương mại hoá kết quả nghiên cứu, đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống, nhiều năm qua Bộ KH&CN đã chỉ đạo Cục Thông tin KH&CN Quốc gia tổ chức các chợ công nghệ và thiết bị (Techmart) quốc tế, Techmart quốc gia, Techmart vùng, Techmart chuyên ngành. Qua đó, các đơn vị và cá nhân có sản phẩm KH&CN tiêu biểu có điều kiện, môi trường, cơ hội quảng bá trình diễn, giới thiệu với công chúng và tìm kiếm cơ hội chuyển giao, hợp tác, đầu tư nghiên cứu phát triển ứng dụng công nghệ, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hoá và dịch vụ.

Thời gian tới, bên cạnh hoàn thiện các cơ chế, chính sách, Bộ KH&CN sẽ thực hiện nhiều giải pháp để tăng cường liên kết giữa các cơ sở nghiên cứu với DN, để đưa nhanh các kết quả nghiên cứu vào cuộc sống.

Quỳnh Nga

Mới nhất
Scroll