• Thứ tư 19/12/2018 13:52

Tích tụ đất đai phải hài hòa lợi ích các bên

25/05/2017

(VEN) - Tích tụ và tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn là yêu cầu cấp bách. Tuy nhiên, việc tích tụ thế nào để vừa tăng quy mô và giá trị sản xuất mà không làm tổn thương đến nông dân, hộ sản xuất nhỏ là vấn đề đang được đặt ra.    

tich tu dat dai phai hai hoa loi ich cac ben
Tích tụ đất đai rất cần thiết cho sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật

Những mô hình thành công

Tỉnh Thái Bình đang triển khai xây dựng đề án “Tích tụ ruộng đất nông nghiệp đến năm 2020 và những năm tiếp theo”, theo đó đề ra một số cơ chế chính sách, giải pháp tổ chức thực hiện tích tụ ruộng đất nông nghiệp nhằm chuyển dần sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Tính đến nay, toàn tỉnh có 131 tổ chức, cá nhân ở 57 xã thực hiện tích tụ ruộng đất để sản xuất trồng trọt với tổng diện tích 1.350,53 ha. Trong đó, hình thức thuê đất là chủ yếu, chiếm 88,56%, chuyển nhượng quyền sử dụng đất chiếm 3,56%, góp đất chiếm 5% và mượn đất để sản xuất chiếm 2,88%. Giá thuê đất từ 300.000 - 1.000.000 đồng/sào/năm hoặc 50 - 150 kg thóc/sào/năm, thời gian thuê từ 3 - 20 năm.

Với mô hình tích tụ ruộng đất trồng ổi sạch và cây ăn quả theo quy trình VietGAP của gia đình ông Bùi Xuân Hiếu, xã Hồng An, huyện Hưng Hà, việc tích tụ được thực hiện theo hình thức thuê của dân với diện tích 5,5 ha của 136 hộ dân. Ngoài trồng ổi, ông Hiếu còn ươm giống cây cam đường, ổi, lê, táo để bán ra thị trường, tạo việc làm cho gần 20 lao động địa phương. Mỗi năm, trang trại cho thu nhập 1 tỷ đồng. Các hộ gia đình cho thuê đất mỗi năm được trả 700.000 đồng/sào và có điều kiện, thời gian đi làm ở các doanh nghiệp trên địa bàn huyện.

Tại Hà Nam, theo Ủy ban Nhân dân tỉnh, đến nay, trên địa bàn tỉnh đã tích tụ xấp xỉ 400 ha đất nông nghiệp và giao cho các doanh nghiệp đầu tư dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo đúng tiến độ. Các dự án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã nhận đất, một số dự án đã đi vào sản xuất, áp dụng công nghệ cao từ Israel, sản xuất ra các sản phẩm nông sản an toàn, đảm bảo chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Trong quá trình sản xuất, các dự án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã tạo việc làm ổn định cho gần 250 lao động của địa phương với thu nhập bình quân khoảng từ 4-6 triệu đồng/người/tháng. Các sản phẩm của dự án nông nghiệp công nghệ cao ở Hà Nam hiện nay chủ yếu cung cấp cho các siêu thị lớn và hướng tới xuất khẩu.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc tích tụ ruộng đất đã góp phần giảm diện tích sản xuất quy mô nhỏ lẻ, manh mún, tạo ra lượng hàng hóa nông sản lớn, giá trị thu nhập cao và tạo điều kiện cho người nông dân tham gia vào sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ.

Lấy hiệu quả làm đầu

Bên cạnh các kết quả đạt được, hiện nay, quá trình tích tụ, tập trung đất đai diễn ra còn chậm. Đất đai manh mún là yếu tố làm chậm tiến trình chuyển dịch nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa, giảm hiệu quả sử dụng đất cũng như năng suất lao động. Báo cáo mới nhất của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cho thấy, sản lượng nông nghiệp bình quân trên mỗi lao động ở Việt Nam chỉ bằng 1/3 của Indonesia và chưa bằng 1/2 so với Thái Lan và Philippines….

Chia sẻ tại Hội nghị giải pháp tích tụ, tập trung đất đai phục vụ phát triển nông nghiệp quy mô lớn, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp diễn ra mới đây, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Quốc Doanh cho biết, sau 3 năm thực hiện, Luật Đất đai 2013 và đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã bộc lộ một số vướng mắc về cơ chế, chính sách, cản trở quá trình phát triển nông nghiệp quy mô lớn. Chẳng hạn, theo quy định, hạn mức giao đất không quá 3 ha đất trồng cây lâu năm đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất ở khu vực Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long và không quá 2 ha cho mỗi loại đất đối với các hộ gia đình, cá nhân các tỉnh còn lại. Trong khi đó, hạn mức chuyển quyền sử dụng đất trồng cây hàng năm đối với hộ gia đình và cá nhân (thông qua nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho, xử lý nợ) không quá 10 lần hạn mức giao đất (tức là 30 ha và 20 ha với hai khu vực kể trên).... Những quy định trên chưa khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai để phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Việc tích tụ đất đai rất cần thiết cho sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến cho rằng, với người nông dân, đất đai để sản xuất rất quan trọng. Do đó, việc tích tụ ruộng đất nhất thiết phải tính đến việc hài hòa lợi ích của cả hai bên: người góp đất và người dùng đất. Trong đó, cần quan tâm đến quyền lợi của người nông dân. Người nông dân cần được đảm bảo trả tiền thuê đất đầy đủ, không bị mất đất khi có biến động xảy ra.… Đồng thời, người nông dân được tham gia và trở thành lao động, công nhân trên những mảnh đất mà gia đình góp vào để cùng tích tụ ruộng đất (nếu có)….

Để thực hiện hiệu quả công tác tích tụ đất đai nhưng vẫn đảm bảo được quyền lợi cho người nông dân, ông Hoàng Trọng Thủy - chuyên gia nông nghiệp, nông thôn cho rằng, Nhà nước cần có các quy định và giám sát chặt chẽ việc lập, điều chỉnh và thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, việc thu hồi đất và chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp, nhằm hạn chế tối đa sự can thiệp của chính quyền địa phương thông qua các quyền này. Bên cạnh đó, cần hướng tới công nhận quyền sử dụng đất lâu dài, xóa hoặc nới mức nhận chuyển nhượng đất để tạo điều kiện cho thị trường phát triển. Điều tiết phần địa tô chênh lệch khi chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Hoàn thiện cơ chế hoạt động cho thị trường quyền sử dụng đất. Minh bạch và hiện đại hóa thông tin thị trường.

Theo các chuyên gia, việc tích tụ đất đai chỉ nên tiến hành khi đã chuẩn bị đầy đủ các yếu tố thuận lợi để đảm bảo thành công của mô hình. Những nơi chưa đủ các điều kiện về nguồn đất, về lợi thế trồng cây gì, nuôi con gì, về thị trường đầu ra, về nguồn vốn… cần cẩn trọng và xem xét kỹ trong việc tích tụ ruộng đất, tránh làm theo phong trào mà có thể dẫn đến những hệ lụy xấu có thể xảy ra.

Theo số liệu từ Bộ Tài nguyên và Môi trường, hiện quy mô diện tích đất bình quân mỗi hộ nông nghiệp của Việt Nam rất thấp, chỉ vào khoảng 0,46 ha và trung bình được chia thành 2,83 mảnh. Quy mô này thấp hơn Trung Quốc và thấp hơn rất nhiều so với các nước khác ở châu Á.

Thanh Hà

Mới nhất
Scroll