• Thứ năm 21/02/2019 01:44

Tinh hoa đất trời Khe Cốc

03/02/2019

Tò mò với lời giới thiệu là một trong “Tứ đại danh trà” của Thái Nguyên, chúng tôi về Khe Cốc đúng thời điểm chè đang vào lứa. Từng búp chè non mơn mởn khoe mình trong nắng, màu xanh mướt mát trải dài ngút tầm mắt.

tinh hoa dat troi khe coc
Anh Tô Văn Khiêm - Trưởng Ban quản lý làng nghề cụm Khe Cốc

Định vị giá trị

Tại “rốn” của vùng chè (xóm Tân Thái, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương), chúng tôi tìm gặp Trưởng Ban quản lý làng nghề cụm Khe Cốc – Tô Văn Khiêm. Người được bà con nơi đây yêu mến gọi bằng cái tên “vua chè”. Anh Khiêm đã mở mang cho chúng tôi về sự đặc sắc của chè Khe Cốc.

Anh nói, Khe Cốc cùng với Tân Cương, La Bằng, Đồng Hỷ được mệnh danh là “Tứ đại danh trà” của Thái Nguyên. Chè Khe Cốc do được trồng trên đất sạch kiềm, uống dòng nước trong, mát từ các khe suối nguồn của dòng sông Cầu nên thơm nồng, đượm vị. Riêng tại vùng “rốn” Tân Thái, gần như 100% là chè trung du, loại chè này sinh trưởng tốt trên đất đồi dốc cằn cỗi, chịu hạn tốt, tuổi thọ cao. Trong đó, những gốc chè có tới 40 năm tuổi được ví như tinh hoa của đất trời Khe Cốc, nhờ bàn tay cần mẫn chăm sóc gìn giữ của người dân, chè nơi đây có tiền vị chát dịu, hậu vị ngọt sâu, thơm thanh mà không gây mất ngủ - anh Khiêm chia sẻ.

Dù khá đa dạng về chủng loại, chất lượng, tuy nhiên sản phẩm làm nên tên tuổi của chè Khe Cốc lại là chè đinh. Loại chè này được chia làm nhiều loại như đinh tâm (chè chỉ hái một tôm duy nhất), đinh ôm (một tôm có thêm một lá nhỏ). Là một trong số hiếm hoi những người sản xuất được chè đinh trên cả địa bàn tỉnh Thái Nguyên, anh Khiêm cho biết: Sản xuất chè đinh khá kỳ công. Chè nguyên liệu phải hái lúc sáng sớm, có chút nắng nhẹ, chè được trao đổi chất với không khí ban ngày khi đó mới đạt yêu cầu. Thông thường, 1 ha chè chỉ lấy được nguyên liệu cho sản xuất khoảng 5 kg chè đinh tâm thành phẩm.

Chọn lựa nguyên liệu cầu kỳ là thế, nhưng chế biến chè đinh mới là khâu khó, đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm lâu năm và nhất là sự nhạy cảm của các giác quan với nhiệt độ, mùi thơm. Theo đó, chè hái về được làm héo trên kệ, phân loại kỹ trước khi đưa vào vò, sấy. Lên hương là một trong những khâu quan trọng, quyết định hương và vị chè. Người Khe Cốc đặc biệt chỉ lên hương lúc tinh thần phấn chấn, có như vậy mới cho ra mẻ chè ngon nhất.

Chính sự kỳ công trong lựa chọn nguyên liệu và chế biến khiến chè đinh trên thị trường có giá không hề rẻ, từ 3-5 triệu đồng/kg tùy từng loại. “Đặc biệt, loại chè đinh “hoa hậu” được tuyển chọn với chiều cao, cân nặng như nhau hiện đang được Hợp tác xã (HTX) Chè an toàn Khe Cốc bán với giá 7 triệu đồng/kg”, anh Khiêm dí dỏm nói.

Thấy chúng tôi ngạc nhiên với giá thành của chè đinh và thắc mắc về thị trường tiêu thụ, anh Khiêm cho hay: Chè đinh là sản phẩm có giá trị cao, thường được chọn làm quà biếu. Tuy số lượng tiêu thụ của sản phẩm này không nhiều như những loại chè khác, nhưng lợi nhuận thu được khá cao. Hơn nữa, sau nhiều năm được quảng bá, giới thiệu sản phẩm, chè đinh hiện trở thành “đặc sản”, đồng thời định vị giá trị cho chè Khe Cốc.

tinh hoa dat troi khe coc
Chè Khe Cốc đang nỗ lực chinh phục đỉnh cao mới

Chinh phục đỉnh cao mới

Chè đinh đang dần làm nên tên tuổi của vùng chè Khe Cốc nói chung và HTX Chè an toàn Khe Cốc nói riêng. Quả ngọt này có được là nhờ sự nỗ lực của anh Khiêm và đông đảo người dân Tân Thái qua nhiều năm lăn lộn, xây dựng lòng tin với người tiêu dùng và tạo thương hiệu trên thị trường.

Kể về những ngày đầu vất vả, giọng anh Khiêm khá nhẹ nhàng: Ngay từ năm 2013, xu hướng tiêu dùng sản phẩm an toàn trở nên rõ rệt, Tân Thái đã hình thành tổ sản xuất chè an toàn VietGap. Một điều may mắn là người dân Tân Thái khá nhanh nhạy và đồng lòng trong chuyển hướng sản xuất. Cùng đó, được sự hỗ trợ của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, tổ sản xuất đã mời các chuyên gia về tập huấn, hướng dẫn quy trình sản xuất, cách ghi chép, các tiêu chuẩn và quy trình kiểm định… cho bà con trồng chè. Cho đến nay, hầu như toàn bộ chè của vùng “rốn” Tân Thái được sản xuất theo hướng VietGap, sản phẩm được đăng ký nhãn hiệu, có tem truy suất nguồn gốc rõ ràng. Giá thành sản phẩm theo đó được nâng cao rõ rệt.

Tuy nhiên với anh Khiêm, thành quả đạt được của HTX cũng như chè Khe Cốc vẫn chưa như mong muốn. Anh luôn mong mỏi đưa chè Khe Cốc vươn lên những đỉnh cao mới. Hiện thực hoá ước mơ này, anh đã vận động bà con trong xóm quy hoạch 10 ha thử nghiệm sản xuất chè hữu cơ. 28 hộ đăng ký tham gia đã được tập huấn, phát tài liệu và hướng dẫn quy trình sử dụng thuốc sinh học.

“Riêng công đoạn test sản phẩm, bà con Tân Thái đang được Trung tâm khuyến nông của tỉnh hỗ trợ miễn phí. Sự hỗ trợ này không chỉ giúp bà con tiết kiệm chi phí mà còn khuyến khích, động viên tinh thần cho bà con vượt qua những khó khăn gặp phải trong quá trình thực hiện”, anh Khiêm chia sẻ thêm.

Khá tự tin với thành công của mô hình thử nghiệm, anh Khiêm lý giải: Tân Thái nằm khá biệt lập, cách xa đường quốc lộ, khu công nghiệp, chia cách với các xóm khác bằng một con sông, do đó môi trường, nhất là môi trường không khí không bị ô nhiễm, rất thuận lợi cho sản xuất chè hữu cơ. “Trong trường hợp cần thiết, người dân Tân Thái sẵn sàng chung sức trồng một hàng rào cây xanh bao quanh xóm để ngăn bụi, thuốc bảo vệ thực vật từ các vùng chè khác bay sang”, anh Khiêm nhấn mạnh.

Với sự quyết tâm và nỗ lực không ngừng, một vùng chè hữu cơ với giá trị kinh tế cao đang dần hình thành tại lõi của vùng chè Khe Cốc. Người dân nơi đây cũng đang dần thay đổi thói quen sinh hoạt, giữ gìn vệ sinh môi trường chung để một tương lai không xa Tân Thái không chỉ đơn thuần là vùng chè mà còn là nơi thu hút khách du lịch. Mô hình du lịch cộng đồng, tận dụng cảnh quan sẵn có, kết hợp với dịch vụ trải nghiệm sản xuất chè đang được anh Khiêm và bà con nơi đây hướng đến.

Tham vọng là vậy, nhưng chúng tôi biết thẳm sâu trong tâm trí của “vua chè”, dù là chè an toàn, chè hữu cơ hay du lịch cộng đồng đều hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống cho bà con nơi đây. Mong rằng, những nỗ lực của anh Khiêm và bà con Tân Thái sớm trở thành hiện thực để tiếng thơm chè Khe Cốc bay xa và được hưởng những giá trị xứng đáng.

Việt Nga & Hoàng Lan

Mới nhất
Scroll