• Chủ nhật 24/10/2021 22:48

Ưu tiên nhu cầu không khí trong lành cho sức khỏe con người

07/09/2021

Nhằm nhấn mạnh tới tác động của ô nhiễm không khí tới sức khỏe con người, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19, chủ đề của Ngày Quốc tế Không khí sạch cho bầu trời xanh năm nay (7/9/2021) được chọn lựa là “Không khí trong lành, hành tinh khỏe mạnh”.

Ô nhiễm không khí ngày càng rõ ràng

Theo ông Antonio Guterres - Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres - ngày nay cứ 10 người thì tới 9 người hít thở không khí ô nhiễm, dẫn đến khoảng 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm. Tình trạng ô nhiễm đang gây hại cho sức khỏe của chúng ta cũng là nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng khí hậu.

Ưu tiên nhu cầu không khí trong lành cho sức khỏe con người
Ô nhiễm không khí ngày càng đậm đặc và lan rộng trong cả nước

Còn tại Việt Nam, cách đây vài năm, cụm từ “ô nhiễm không khí” và “bụi mịn PM2.5” rất xa lạ và vô hình với công chúng. Phải đến cuối năm 2018, khi các chỉ số chất lượng không khí liên quan tới bụi mịn PM2.5 tại nhiều điểm đo được cập nhật, chia sẻ liên tục qua các trang web và ứng dụng cả quốc tế như Air visual, AQICN, Airnow, và trong nước như PAM Air, moitruongthudo, cùng sự vào cuộc của báo chí, mạng xã hội thì người dân mới biết, quan tâm đến vấn đề này.

Bản đồ ô nhiễm không khí do bụi PM2.5 tại Hà Nội đã được xây dựng, chỉ rõ mức ô nhiễm tại các quận huyện và sự biến động ô nhiễm theo thời gian. Trong năm 2019, nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm của các quận, huyện, thị xã ở Hà Nội nằm trong khoảng 28,2 - 40,2 µg/m³, vượt mức quy chuẩn quốc gia QCVN 05:2013 (25 µg/m³). Các quận Đống Đa, Ba Đình, Hai Bà Trưng có nồng độ PM2.5 cao nhất. Trong năm 2020, mặc dù có sự cải thiện nhưng nồng độ bụi trung bình năm ở đa số các quận, huyện vẫn vượt mức QCVN 05:2013.

Điều đáng nói, khu vực có ô nhiễm không khí do bụi mịn PM2.5 cao nhất không chỉ tại Hà Nội mà còn ở các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định...

Các nghiên cứu trong nước và quốc tế đã chỉ ra tác động của ô nhiễm không khí từ bụi PM2.5 có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Trong báo cáo về gánh nặng bệnh tật toàn cầu cho biết, ở Việt Nam, ô nhiễm không khí là 1 trong 5 yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm, chỉ xếp sau cao huyết áp, hút thuốc, đái tháo đường và nguy cơ liên quan đến yếu tố dinh dưỡng.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới ban đầu cho thấy, việc tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí có thể làm suy giảm hệ thống miễn dịch, dẫn đến tăng tính nhạy cảm với virus và gây nhiễm virus nghiêm trọng hơn. Do đó, giảm thiểu ô nhiễm không khí cũng là cách giảm gánh nặng bệnh tật của đại dịch Covid-19.

Cần hành động quyết liệt

Từ năm 2019 đến nay, nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý chất lượng không khí ở cả cấp trung ương và địa phương đã ra đời. Trong đó đáng chú ý ở cấp trung ương là Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã bổ sung quy định về Kế hoạch quản lý chất lượng không khí và trách nhiệm của cơ quan quản lý liên quan; đồng thời Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã ban hành hướng dẫn xây dựng Kế hoạch quản lý chất lượng không khí cấp tỉnh.

Tại địa phương như Hà Nội, một loạt chỉ thị kiểm soát ô nhiêm không khí cũng ra đời và đang là công cụ quản lý để triển khai các giải pháp cụ thể, như: Chỉ thị 15/CT-UBND về loại bỏ than tổ ong, Chỉ thị 15/CT-UBND về kiểm soát đốt rơm rạ và chất thải... Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, vẫn còn nhiều điều cần làm từ việc xây dựng chính sách phù hợp đến thực thi.

Để cụ thể hóa chính sách, Trung tâm Sống và Học tập vì môi trường và cộng đồng (Live&Learn) phối hợp cùng các chuyên gia, tổ chức về môi trường đã gửi góp ý cho dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường 2020. Bản góp ý tập trung vào phân tích kinh nghiệm quốc tế, trong nước và đưa ra khuyến nghị cho các nội dung về kế hoạch quản lý chất lượng không khí, biện pháp khẩn cấp trong trường hợp ô nhiễm không khí nghiêm trọng, nội dung về quan trắc môi trường và công khai thông tin môi trường.

Cùng với những góp ý cho dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường 2020, Live&Learn cũng phối hợp với chính quyền, nhiều tổ chức trong việc ngăn chặn đẩy lùi ô nhiễm môi trường. Điển hình, từ đầu năm 2021, huyện Đông Anh đã phối hợp cùng Live & Learn và nhiều doanh nghiệp xử lý rác đã triển khai chương trình “Giảm rác tại cộng đồng để giảm thiểu nguy cơ đốt rác tại địa phương”. Tính đến tháng 8/2021, chương trình được thí điểm triển khai tại 4 xã trên địa bàn huyện với các hoạt động phân loại và ủ rác hữu cơ. Kết quả kiểm kê rác tại 54 hộ gia đình cho thấy, sau khi phân loại, xử lý rác hữu cơ, khối lượng rác chuyển đến bãi chôn lấp giảm 50-70%.

Hay trong năm 2020-2021, chương trình "Xe sạch, trời xanh: Đo kiểm khí thải xe mô tô, xe gắn máy" đã được triển khai thí điểm tại TP. Hồ Chí Minh và sẽ thực hiện tại Hà Nội và Đà Nẵng. Chương trình nhằm mục đích đánh giá hiện trạng phát thải của xe mô tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn thành phố, từ đó định hướng giải pháp về cơ chế, chính sách gắn kết giao thông với bảo vệ môi trường và sức khỏe…

Theo ông Hoàng Văn Thức - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ tài nguyên và Môi trường - đối với quản lý môi trường cấp tỉnh, năm 2021, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã ban hành hướng dẫn lập Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường cấp tỉnh. Đây là công cụ pháp lý quan trọng để triển khai công tác bảo vệ môi trường không khí.

Tuy đã đạt được một số kết quả nhất định, song giới chuyên gia kiến nghị, Việt Nam cần sớm có quy hoạch bổ sung lắp đặt trạm quan trắc truyền thống tại các tỉnh, thành phố có nồng độ bụi PM2.5 vượt chuẩn quy chuẩn; nâng cấp và mở rộng mạng lưới trạm quan trắc không khí đạt tiêu chuẩn sự phân bổ đồng đều trên cả nước…

Cuối năm 2019, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết chọn ngày 7/9 hàng năm là Ngày Quốc tế Không khí sạch cho bầu trời xanh, ghi nhận tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy cải thiện chất lượng không khí. Năm 2020 là năm đầu tiên kỷ niệm ngày 7/9 với chủ đề “Không khí sạch cho tất cả mọi người”. Và năm 2021, Ngày Quốc tế Không khí sạch vì bầu trời xanh có chủ đề “Không khí trong lành, hành tinh khỏe mạnh”.

Thanh Tâm

Mới nhất
tcty-dau-khi-vn-pv-power-moi
tcty-phan-bon-va-hoa-chat-dau-khi-ctcp-dam-phu-my
Scroll