• Thứ sáu 20/09/2019 02:59
Xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt

Yêu cầu tất yếu

20/03/2019

Có tới 70 – 80% nông sản xuất khẩu (XK) của Việt Nam không được mang thương hiệu của doanh nghiệp (DN) trong nước, khiến giá trị XK của sản phẩm bị suy giảm rất nhiều. Xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt đang là yêu cầu tất yếu trong thời gian tới.  

Yếu từ khâu chế biến

Theo thống kê, Việt Nam là quốc gia đứng thứ 2 trên thế giới về XK cà phê. Tuy nhiên, đa phần chúng ta mới chỉ XK thô, chưa qua chế biến nên giá trị không cao. Tính trung bình một kg cà phê thô XK có giá chưa tới 2 USD/kg, so với cà phê đã qua chế biến có thương hiệu bán tại các cửa hàng ở nước ngoài có giá trung bình 20 USD/kg, còn nếu được chế biến thành thức uống bán trong các quán cà phê hay các lon, chai cà phê pha sẵn có thương hiệu, nhãn hiệu thì có thể giá gấp 100 lần cà phê hạt thô. Nghĩa là trong chuỗi giá trị cà phê toàn cầu, phần đóng góp của cà phê thô Việt Nam còn rất khiêm tốn, chỉ chiếm từ 1 đến 10%. Như vậy, yếu trong chế biến và thiếu trong thương hiệu, khiến giá trị của cà phê Việt không cao.

yeu cau tat yeu
Cà phê Việt Nam xuất khẩu đứng thứ 2 thế giới, nhưng chủ yếu là xuất thô

Tương tự, nước mắm Phú Quốc, chè Thái Nguyên là những sản phẩm đặc trưng và rất nổi tiếng, nhưng dường như mới ở phạm vi trong nước. Còn với quốc tế, hầu như chúng ta vẫn thiếu các thương hiệu mang tên Việt Nam. Nếu không cải thiện được vấn đề này, Việt Nam khó có thể bứt phá thành một nước dẫn đầu về XK nông sản.

Liên quan đến vấn đề xây dựng thương hiệu cà phê nói chung và nông sản nói riêng, ông Nguyễn Quốc Thịnh – Chủ tịch Hội đồng tư vấn – Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh – cho hay: Khoảng 70-80% nông sản của Việt Nam XK không được mang thương hiệu của các DN Việt Nam. Tỷ lệ nông sản XK thô, hoặc sơ chế chiếm chủ yếu. Điều này khiến vị thế của DN Việt Nam trên thị trường chưa cao, mức độ rủi ro lớn, DN chưa tiếp cận được hệ thống phân phối tại nước ngoài.

“Chẳng hạn, 100 DN XK nhưng chỉ một lô hàng có vấn đề chắc chắn sẽ mang tiếng cho cả ngành hàng. Vì vậy, đã đến lúc cần nhìn nhận quyết liệt vấn đề thương hiệu”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Thịnh, việc xây dựng thương hiệu không phải vẽ logo kèm câu khẩu hiệu. Xây dựng thương hiệu là tạo lòng tin, nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam có giá bán chưa cao, chưa bán được nhiều vì lòng tin chưa có.

“Cách đây hơn 10 năm, Việt Nam đã tiến hành xây dựng thương hiệu cho cá tra nhưng rồi chưa làm được nhiều. Hay việc xây dựng thương hiệu gạo mới chỉ là bước đầu, còn nhiều vấn đề phải làm”, ông Thịnh khẳng định.

Bà Trần Thị Phương Lan - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội – nêu quan điểm: Thương hiệu được xây dựng bắt đầu từ những chuyện tưởng chừng không liên quan như cách bao gói lượng to hay nhỏ để đáp ứng nhu cầu thị trường. Chẳng hạn với gạo, có thể đóng gói với khối lượng 2 lạng, 5 lạng, 1kg, 5kg hay 10kg, đi kèm với đó là mẫu mã bắt mắt, giá cả cạnh tranh. Mở cửa thị trường, Việt Nam có cơ hội XK nhưng ngược lại cũng phải mở thị trường cho hàng ngoại. Vì vậy, thương hiệu được định vị tốt sẽ làm tăng sức cạnh tranh cho hàng Việt.

Giải pháp nào cho nông sản Việt

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), xây dựng thương hiệu cho nông sản là hướng đi cần thiết và phù hợp cho phát triển ngành nông nghiệp và các mặt hàng nông sản trong thời gian tới.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, việc xây dựng thương hiệu cho nông sản không dễ. Bản thân nông sản được sản xuất trên diện tích rất rộng, khó có một DN nào bao trùm được. Nhiều ý kiến cho rằng, xây dựng thương hiệu nông sản nên tập trung xây dựng thương hiệu quốc gia, sau đó là thương hiệu vùng. Chỉ cần nói đến Bordeaux (Pháp), cả thế giới nghĩ đến rượu vang. Hay chỉ cần nói đến pizza, tất cả chúng ta sẽ đều nghĩ đến Italia. Đây chính là một dẫn chứng thành công trong việc xây dựng thương hiệu vùng. Trong xây dựng thương hiệu thì cũng nên có sự phân biệt, nông sản khác với các sản phẩm công nghiệp.

Theo đại diện Công ty Vinacafe Biên Hòa, để có thể nâng cao được giá trị cho cà phê Việt Nam nói riêng cũng như ngành nông sản nói chung cần tạo được chuỗi giá trị liên kết; xây dựng, quảng bá thương hiệu và đầu ra cho sản phẩm, trong đó cần nhấn mạnh tới vấn đề xây dựng thương hiệu. Việc xây dựng thương hiệu cho cà phê Việt Nam và cho từng thương hiệu cụ thể phải là việc làm đồng bộ không chỉ của DN mà còn của quốc gia, của Chính phủ.

Trước các ý kiến của DN và chuyên gia, ông Nguyễn Quốc Toản - Quyền Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản – cho hay, Bộ NN&PTNT sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng đẩy mạnh việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia, tiến tới hài hòa hóa với các quy định của các thị trường nhập khẩu khu vực và thế giới; tập trung xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu quốc gia, đồng thời phát triển và nhân rộng việc thực hiện cấp mã số vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc, qua đó tạo tiền đề vững chắc cho các mặt hàng nông sản của Việt Nam đáp ứng khả năng cạnh tranh trong xu thế hội nhập quốc tế.

Liên quan đến xây dựng thương hiệu, đại diện Bộ Công Thương cho biết, Bộ đang ấp ủ xây dựng dự thảo Nghị định về xuất xứ nguồn gốc sản phẩm. Với sản phẩm công nghiệp chúng ta hay gặp cụm từ “made in” hay “assembled in”. Nhưng sản phẩm nông sản sẽ đề là “product of”. Hàm ý nguyên liệu làm ra sản phẩm đó được nuôi trồng tại đâu. Ví dụ, trên một gói cà phê có ghi “product of Việt Nam”, tức là cà phê đó được trồng tại Việt Nam. Còn có thể nó được chế biến tại Hoa Kỳ, tại Anh hay tại bất cứ nước nào. Đây cũng là một cách quảng bá sản phẩm rất tốt. Người ta có thể không quan tâm đến tên DN chế biến và đóng gói sản phẩm. Nhưng người ta sẽ biết cà phê này được trồng và thu hoạch tại Việt Nam.

Nguyễn Hạnh

Scroll